Нийгмийн ардчилал ба олонхийн дарангуйлал
Ардчилал бол ард түмний бүтээсэн, ард түмний төлөөх ард түмний засаглал мөн.
А.Линкольн
“1989 оны 12 сарын 10” дэлхий дахинд социалист систем нуран бутарч капитализмын давалгаа Азийг чиглэх үетэй зэрэгцэн хоёрхон утастай морин хуураараа дэлхийг хөглөдөг Монгол улсад Ардчилалын төлөөх хөдөлгөөн үүсгэн байгуулагдав.
Үзэл суртлын шоронд капитализмын тухай хүүрнэн өгүүлж, өөр өөрсдийн ирээдүйн амьдралын төлөө үзэл бодол, үйл хэргээ чиглүүлсэнээс хойш өдгөө 20 жил өнгөрчээ.
20 жил гай, гавъяатай цуг алхахдаа Монголын ардчилал унаж, бүдэрч, ухарч, бүдгэрсээр 20 жилийн ойгоо Ардчилал нэртэй ангит нийгмийн социалист хэв маягаар ой, одонгоо архи, алагчлалтайгаа холин тэмдэглэж, нийгмийн ардчилал хэмээх нэр томъёог уриа лоозон болгож буйг хараад Ардчилал уу? Ардчилалын баг өмссөн Социализм / Ардчилсан социализм / уу? гэдгийг тайлахаар өөрийн үгс, үзэл бодлоо илэрхийлэн үзэг дэвтрээ барин сууна.
Нийгмийн ардчилалын тухай өгүүлэх нь...
Нийгмийн ардчилал хэмээх нэр томъёо бол зүүний үзлээс улбаатай. Ихэвчлэн скандиновын улс орнуудад хэрэглэгддэг нэр томъёо юм.
Нийгмийн ардчилал гэдэг нь хувь хүмүүс эрхээ эдлэх явцдаа нийгмийн өмнө үүрэг хүлээдэг гэж үздэг.Олон ардчилсан социалистууд болон нийгмийн ардчилагчид, коммутарианчууд / Хувь хүн дээр төвлөрсөн өрнөдийн соёлыг шүүмжлэн, нийтийн эрх ашгийг харгалзах ёстой гэж үздэг хүмүүс / оролцооны ардчилал,ажлын байрны ардчилалыг төлөөллийн ардчилалтай хосолсон хэлбэртэй байж болно гэдэгт итгэдэг.
Нийгмийн ардчилал бол хувь хүний жам ёсны эрх гэхээс илүүтэй нийгмийн сайн сайхныг урьтал болгодог. Өөрөөр хэлбэл олонхийн сайн сайхны төлөө нэг хүний өмчийг / газрыг / булаан авах шаардлагатай гэж үздэг.
Нийгмийн ардчилал нь иргэд ахмад үеэ хүндлэх, төрийг дээдлэх, эдийн засгийн буянлаг төрийн үзлийг баримтлах, их татвар, их аз жаргал олгох социал демократ үзлийг үндсэн зарчмаа болгодог юм.
Хүн болгонд аз жаргал, хайр халамж амлаж, хувь хүн бүрийн бие махбод, оюун санаа бүрэн төгс хөгжиж, хүн бүхний урлаг, шинжлэх ухааны аугаа их авъяас билэг дэлгэрэн хөгжинө гэж номлодог.
Нийгмийн ардчилал бол оновчтой сонголт биш!!!.
Нийгмийн ардчилал бол баг өмссөн социализм юм. Социализм нуран унах нь тодорхой болсон үед ардчилсан нийгэмд социализмыг байгуулах хөдөлгөөн хаа сайгүй өрнөсөн нь зүүн европ, скандиновын улс орнуудад нийгмийн ардчилал гэх нэрийдлээр ардчилсан нийгэмд социалистуудын орогнох зайг бий болгосон явдал юм. Бид 70 жил хамтдаа явж ирсэн социализмд ардчилсан гэж нэрийдсэн социалист хөдөлгөөнүүд бөөн бөөнөөрөө өрнөж л байсныг санах хэрэгтэй.
Ардчилсан гэж хэлэхээр л ардчилал болчихгүй. Гагцхүү ардчилалын үнэт зүйл, зарчмыг үйл ажиллагаандаа хэрэгжүүлж байж тухайн нийгэм ардчилалтай болдог.
Нийгмийн ардчилал бол оновчтой сонголт биш юм. Учир нь нийгмийн ардчилалын онол нь ардчилалын / хувь хүний зүгээс сонгуулийн ардчилал, ардчилсан социализм, анархист, зөвшөөрлийн ардчилал, парламентын ардчилалд негилист үүднээс ханддаг учир либерал ардчилалыг ардчилал хэмээн цаашид тодорхойлох болно / үнэт зүйлстэй ихэнхдээ зөрчилддөг.
Либерал ардчилал, нийгмийн ардчилал дараах / бүгдийг нь өгүүлэх боломжгүй тул зохиогч тодорхой хэдэн үзэл баримтлалыг авч үзэв / хэд хэдэн үнэт зүйлс дээр зөрчилддөг.
Индивидуализм ба нийтлэг
Либералистууд, коммунтарианчууд дараах хоёр асуудлаар голчлон маргадаг. Үүнд:
Нэгдүгээрт. Коммутарианчууд нийгэмд өөрийн гэсэн эрх бий. Тиймээс хувь хүн эрхээ эдлэхдээ нийгмийнхээ өмнө үүрэг хүлээх ёстойг шаарддаг. Тэд хүний эрхийг архиметик утга гэж үзэн 1 хүний эрх <1000 хүний эрхээс дутуу тиймээс 1000 хүнд нэг хүн захирагдах нь зүй хэмээн номлодог. Харин либералистууд хувь эрхээ эдлэх бусдын тийм эрхийг зөрчихгүй байх үүргийг бусдын / бусад хувь хүмүүсийн / өмнө үүрэг хүлээдэг гэж үздэг. Өөрөөр хэлбэл, нийгэм дангаараа оршин тогтнож чадахгүй. Учир нь нийгэм бол хувь хүмүүсийн нэгдэл. Хүний эрх бол архиметик утга биш нэг хүн ч бай, мянган хүн ч бай эрхээ эдлэхдээ бусдын тийм эрхийг үл хөндөхийг / үл түрэмгийлэх аксиом гэж нэрлэх нь бий / номлодог. Маргаантай асуудал бол1000 хүний эрх, нэг хүний эрхээс давуу эсэх, хувь хүн эрхээ эдлэхдээ нийгмийн өмнө хариуцлага хүлээх ёстой юу? Эсхүл бусдын тийм эрхийг зөрчихгүйгээр эрхээ эдлэх үүрэгтэй юу? /өөрөөр хэлбэл бусдын тийм эрх, хувь хүний өмнө үүрэг хүлээх ёстой юу? Нэг хүний эрх нөгөө хүний эрхээр хязгаарлагддаг. Өөрөөр хэлбэл: Алах эрх гэж байгаа гэж бодвол бусдын амьдрах эрхийг хөндөхгүй байх явдал юм. Тиймээс хэрэв алах эрхээ эдлэх аваас хүн өөрөө өөрийгөө алахаас өөр аргагүй. Хэрэв бусдыг алвал тэр эрхээ эдлэж буй хэрэг биш гэмт хэрэг болно. Коммутарианчууд Либералистуудыг хүний эрх бол Экзестенциалистууд / Хүний эрх бол юу дуртайгаа хийдэг хязгааргүй гэсэн туйлшрал / гэж буруутгадаг. Гэвч хүний эрх бол нөгөө хүний эрхээр хязгаарлагддаг ойлголт юм. Хүний эрхийн хязгаар нь нөгөө хүний эрх болохоос нийгэм биш. Нэг хүн ч бай нийт хүн ч бай эрхээ эдлэхдээ бусдын тийм эрхийг хөндөхгүй байх үүрэг хүлээдэг. Харин коммутарианчууд түүнийг цөөнхийн эрх олонхийн өмнө өвөг сөхөрдөг мэт ойлгох нь буруу юм. Эрх зөрчилдөггүй, гагцхүү эрх ашиг зөрчилддөг гэсэн үг бий. Учир нь хүн бүр амьдрах, өмчтэй байх, эрх чөлөөтэй байх эрхтэй. Эдгээр эрхээ эдлэхдээ бусдын тийм эрхийг зөрчихгүй байх нь боломжтой зүйл. Жишээ нь тамхи татдаг хүн тамхиа татахдаа тамхи татдаггүй хүний дэргэд татах нь түүний эрүүл амьдрах эрхийг хөндөж байна. Либералистууд та бусдын эрүүл байх эрхийг хөндөөд тамхиа татахыг номлодоггүй харин ч эсэргүйцдэг. Гагцхүү тамхи татдаг хүн тамхиа татахдаа ганцаараа байхдаа, эсхүл тамхи татах зориулалтын өрөөнд тамхи татдаггүй хүний эрхийг зөрчихгүйгээр эрхээ эдлэх боломжтой хэмээн зөвлөдөг. Энд эрх зөрчигдөхгүй байгаа биз. Гагцхүү эрх ашиг зөрчилддөг. 10 хүн автобусанд зорчиж байгаа гэж бодъё. 8 хүн нь тамхи татахыг хүссэн ашиг сонирхол байхад 2 хүн эрүүл байхыг хүснэ. Энд Эрүүл байх, тамхи татах ашиг сонирхол зөрчилдөж байна.
Хоёрдугаарт: Нийгмийн ардчилал, ардчилалын үнэт зүйлстэй зөрчилддөг гол үнэт зүйл бол нийтлэгийн тухай ойлголт юм. Ардчилал бол олонхийн засаглал биш. Харин коммутарианчууд олонхийн буюу нийтлэг ашиг сонирхолын засаглал гэж үздэг. Өнгөрсөн түүхээс аваад үзье л дээ. Марксист Ленинист үзлээр бол хүн бүр нийтлэг ашиг сонирхолтой байхыг номлодог. Фашизмд Дэлхийд зөвхөн цэвэр үндэстнүүд оршин тогтнох ёстой гэж үздэг. Өөрөөр хэлбэл олонхийн буюу нийтлэг ашиг сонирхолыг өнгөрсөн цаг хугацаанд, түүхийн аль ч үед номлосоор ирсэн. Тэд нийтийн ашиг тусын тулд боолчлолыг хөхүүлэн дэмжиж, нийтийн ашиг сонирхолын төлөө нэг, хоёрдугаар дайныг эхлүүлсэн.
Нийтлэг гэж юу юм? Нийтлэг ашиг сонирхол гэж юуг үзэх вэ? Нийтлэг ашиг сонирхол гэж байх болов уу? Хэрэв нийтлэг ашиг сонирхол гэж байгаа бол тэр нь юу болж таарах вэ? Гээд олон асуулт дээрхээс урган гарч байгаа юм.
Нийтлэг гэдэг ойлголтыг 100% гэж үзвэл нийтлэг нь 99%, эсхүл 98% байх боломжгүй юм. Нийтлэг гэдгийг олонхи гэж тодорхойлж болохгүй. Хэрэв нийтлэг нь олонхи мөн бол олонхийн ашиг сонирхолын үүднээс цөөнхийг дарангуйлна гэсэн үг. Эндээс дараах логик гаргалгаа гарч байна.
Нэгт. Эрх зөрчилддөггүй, эрх ашиг зөрчилддөг.
Хоёрт. Эрх ашиг зөрчилддөг бол олонхийн эрх ашиг цөөнхийн эрх ашигтай зөрчилдөнө.
Гурав. Олонхи эрх ашигаа хэрэгжүүлэхийн тулд цөөнхийн эрхийг хөнддөг.
Дөрөв. Олонхи эрх ашигаа хэрэгжүүлэхийн тулд цөөнхийг дарангуйлж байсан Монгол болон дэлхийн түүх бий. Жишээ нь: 1937 оны хэлмэгдүүлэлт Гитлер, Муссолини-ийн фашист дэглэм гэх мэт олон мянган түүхийг хэлж болно. Эндээс үзэхэд нийтлэг бол олонхи биш болох нь тодорхой байна. Хэрэв Нийгмийн ардчилагчид нийтлэгийг олонхи гэж үзэж байгаа бол тэр нь ардчилал биш дарангуйлалын тоталитар тогтолцоо болно.
Нийтлэг гэж юу юм бол? Хэрэв нийтлэг нь 100% -ийн ойлголт мөн бол. Нийтлэг ашиг сонирхол гэж байх боломжтой үгүйг авч үзье.
Хүн бүрт ашиг сонирхол / Хүсэл ашиг сонирхолыг бий болгодог / гэж бий. Тэр ашиг сонирхолууд зөрчилдөж байдаг талаар дээр авч үзсэн. Хэрэв хүн бүрийн ашиг сонирхолуудыг нэгтгэн нийтлэг ашиг сонирхол болгоно гэх нь бүтэхгүй зүйл юм. Би бага байхдаа Жим Керригийн тоглосон бурхан болдог нэг киног би үзэж байсан юм. Жим Керри бурхан болоод бүх хүний хүслийг биелүүлдэг. Гэтэл юу болсон гээч дайн бол, эмх замбараагүй байдал үүсч хүмүүс үхэж, бие биенийгээ алж, тэнд ёстой л жунглийн хууль үйлчилж байсан. Хүмүүсийн зарим нь дайныг хүсч түүнээс ашиг хонжоо хайж байхад зарим нь энхтайван хүснэ. Хүсэл бүхэн хоорондоо зөрчилддөг учир тэр бүхнийг биелүүлэх боломжгүй, тэр бүхэн нэгдэх боломжгүй юм. Яг л ус гал хоёрыг нэгтгэж болдоггүйтэй ижил. Эндээс нийтлэг ашиг сонирхол гэж байх боломжгүй болж таарч байна.
Нийтлэг ашиг сонирхол байх боломжгүй. Гагцхүү нийтлэг эрх гэж бий. Учир нь хүн бүрт амьдрах, эрх чөлөөтэй байх, өмчтэй байх эрх гэж бий.
Бас нэг логик гаргалгаа гаргаад үзье.
Нэгт. Хүн бүрт жам ёсны эрх гэж бий.
Хоёрт. Эрх зөрчилддөггүй.
Гуравт. Эрх зөрчилддөггүй бол хүн бүрт нийтлэг эрхтэй.
Эндээс нийтлэг ашиг сонирхол гэж байхгүй харин нийтлэг эрх гэж бий. Дээр өгүүлсэнчлэн автобусанд байсан 10 хүний 8 нь тамхи татахыг хүсээд нийтийн ашиг сонирхолын үүднээс 2 хүний эрхийг зөрчиж байна. Коммутарианчууд үүнийг л номлодог. Нийтийн буюу олонхийн ашиг сонирхолын үүднээс цөөнхийг эрхийг хязгаарлаж болно гэж үздэг. Харин либералистууд 8 хүний ашиг сонирхолоо хэрэгжүүлэхдээ хүний эрхийг зөрчихгүй байхыг номлодог. Өөрөөр хэлбэл 8 хүн тамхи татах эрх чөлөөгөө эдлэж байгаа бол 2 хүний эрхийг зөрчих ёсгүй. Тиймээс машинаа зогсоон гадаа тамхи татахыг зөвлөдөг. Тэгэхээр аль нь ардчилалын үнэт зүйлстэй зөрчилдөж байна.
Тэгш эрх, тэгш байдал
Жереми Бентхаам Хүн бүр өөрөө өөрийнхөө хувьд үнэ цэнэтэй хэмээснээр боолчлол, ялгаварлан гадуурхалт, кастын системийг үгүйсгэж чадсан юм. Хүн бүр өөрөө өөрийнхөө хувьд үнэ цэнэтэй бол хүн бүрхуулийн өмнө тэгш эрхтэй хэмээн номлодог. Эртний грекийн хуульч цицерон хүн бүр адил авъяас чадваргүйгээс баялагийг тэгшитгэх нь хүсэм зүйл биш, харин ядахад иргэдийн дунд хуулийн тэгш эрх олгох ёстой / Дэвид Боаз Либертарианизм Уб.,2005 Б.Батчулууны орчуулгаас ишлэв / хэмээсэн байдаг нь өнөөгийн нийгмийн ардчилал, Либерал ардчилалын маргааны нэгэн сэдэв болдог.
Тэгш байдлыг хэд хэдэн утгаар тайлбарладаг / Эгалитари үзэл /. Нэгдүгээрт: Үр дүнг тэгш байлгах, хоёрдугаарт: Боломжийг тэгш байлгах нь зүй ёсны хэрэг хэмээн үздэг. Үр дүн тэгш байлгах гэдэг нь ижил цалин хөдөлмөр, ижил үр дүн юм. Хүни хөдөлмөр ижил бус, гэвч үр дүн нь ижил байж, ижил хөрөнгөтэй, ижил түвшиний хувцастай, ижил хэрэглээтэй байхыг шаарддаг. Жишээ нь: Хоёр хүн уралдаад нэг хол түрүүлж байхад хоёуланг нь нэгдүгээр байран оруулж ижил хэмжээгээр шагнаж байгаа явдал юм. Харин үүнд шударга ёс гэж байдаггүй. Бид 70 жил энэ замаар явж ирсэн тул горыг нь сайн мэдэх байх. Бодоод үз л дээ хүн бүрийн авъяас чадвар ижил байх боломжгүй. Социализмд баян хоосны ялгааг арилгаж, эд баялагийг тэгшитгэх гэж оролдож байсан. Бид бүхэн бүгд мэднэ шүү дээ. Хүн бүрийн гарт ижилхэн мөнгө олгосон ч хэрэглээ нь өөр учир хөрөнгө нь ижил байх боломжгүй болж ирсэн юм. Нөгөө талаар бүхнийг тэгшитгэх нь огт боломжгүй зүйл юм. Тухайлбал: хүний өндөр, нам, бүдүүн нарийн, дуу хоолойг тэгшитгэж чадахгүйтэй ижил хэрэглээг тэгшитгэх боломжгүй юм. Хоёр хүнд сар бүр ижил 70 өгвөл нэг нь архи ууж үрж байхад нөгөөх нь хуримтлал үүсгэн баялаг болгодог. Ингэснээр хэдхэн сарын дараа баялаг нь тэгш бус болно. Тэр бүхнийг зохицуулах нь боломжгүй зүйл юм. Одоо хоёрдугаар тодорхойлолтыг тайлбарлая. Коммутарианчууд хүн бүрт тэгш боломж олгох ёстой хэмээн номлодог. Боломжийг тэгш байлгах гэдэг нь амжилтанд хүрэх тэгш боломж олгохыг хэлж байгаа юм. Боломж тэгш байх боломжгүй юм. Дуучин, хуульч хоёр дууны тэмцээнд орвол боломжийг ижил байлгах үүднээс дуучны дуулах чадварыг үгүй хийх ёстой болж таарна. Хэрэв ингэвээс үр дүн нь тэгш гарч таарна шүү дээ. Нөгөө талаар хүн бүр ижил гэр бүлд төрөхгүй. Тэдний боломж нь янз бүр зарим нэг нь төрөлхийн хөгжлийн бэрхшээлтэй төрж байхад, зарим нэг нь хуульчийн гэр бүлд төрнө. Боломж нь ижил биш. Үүнийг тэгшитгэж байна гээд хуульчийн гэр бүлд төрсөн хүүхдийг тахир дутуу болгож болохгүй шүү дээ. Харин хуулийн өмнө тэгш эрхтэй гэдэг нь хуульчийн хүүхэд байна уу? Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэд байна уу? Гэдэг нь хамаагүй гагцхүү шалгуур нь ижил байхыг хэлж байгаа юм. Шалгалтандаа тэнцсэн хэн ч болов хуульч болох боломжийг олгох хэрэгтэй түүнээс бус хуульчийн хүүхэд оноо өгөх, эсхүл хасах, хөгжлийн бэрхшээлтэй гээд оноо нэмэх нь шударга ёсонд үл нийцнэ.
Мэдэх эрх ба патернализм
Мэдэх эрх бол өөрөө өөрийгөө өмчлөх, удирдах, өөрийн хүссэнээр амьдрах эрх юм. Коммутарианчууд түүнийг экзестенциализм хэмээн эндүүрдэг. Дээр өгүүлсэнчлэн өөрийн дураар амьдрахдаа бусдын тийм эрхийг зөрчихгүй байх үүргийг хүлээж байж сая эрх болдог билээ.
Дорнын филисофид Эхнэр, хүүхэд эцгийн өмч байсан. Эхнэр, хүүхэд нөхрийн үгийг эс дагаваас хуулийн чанга хатуу шийтгэл хүлээдэг байсан нийгэм саяхан. Боолын эзэд боолыг арилжиж, наймаалж, хүссэн үедээ тэднийг хороодог байсан нийгэм саяхан. Хүн бүр эрх чөлөөтэй байх эрхтэй, хүн бүр амьдрах эрхтэй, хүн бүр өмчтэй байх, түүнийгээ захиран зарцуулах эрхтэй юм. Гагцхүү мэдэх эрх бол дээрх эрх хэрэгжих гол нөхцөл болдог. Хүүхэд эцэг, эхийн шийдвэрээр сурч, тэдний шийдвэрээр гэрлэж, тэдний шийдвэрээр гэр бүлээсээ салдаг стереотип одоог хүртэл Монголд байна. Эхчүүд хүүхдүүдээ загнахдаа би чамайг төрүүлсэн юм чинь алсанч яахав хэмээн загнадаг. Хүүхдэд өнөөг хүртэл өөрийн хүссэнээр амьдрах, өөрөө өөрийгөө мэдэх эрх алга байна. Коммутарианчууд харин үүнийг харин ч зөвлөдөг. Тэд хүүхэд бол нийгмийн өмч тиймээс төр хүүхдийг хүмүүжүүлэх ёстой гэдэг. / Клинтоны нийтийн тосгоны үзэл / Хүн бүрийг цэрэгт явахыг шаардаж, энэ нь эх орныхоо аюулгүй байдлыг сахин хамгаалж байна гэж үздэг. Харин тэр цэрэгт юу болдог вэ? Дарангуйлал, харгислал оршдог. Сүүлийн хэдэн жилд Монголд цэрэг амиа алдах, амь хорлох явдал гарсаныг мэдэх үү? 18, хамгийн сүүлд Дорноговь-ийн 4 цэрэг бусдыг барьцаалан 3 хүний амийг хороосон мэдээ бий. Манай ах цэрэгт яваад хөлгүй болохоо шахаад ирсэн. Цэргээс сорвитой ирэхгүй байх нь ховор тэгсэн хэрнээ эрэгтэй хүн бүрийг албадан явуулахыг зорьдог. Хүн нийгмийн өмч биш шүү дээ. Үүнийг патернализм гээд байгаа юм. Эцгийн эрх ёс оршин тогтноож хэдэн мянган жил өнгөрсөн ч нөгөө уламжлал, харанхуй номлол оршсоор л байна. Төр иргэнийг хүүхэд шигээ санаж юу хийх, юу хийж болохгүй тухай зааж, зааварлаж, татварынх нь мөнгөөр тэдэнд огт хэрэггүй олон халамжийн системийг болгодог. Патернализм /Эцгийн халамжит төр/ ямагт хүний мэдэх эрхийг хөнддөг. Эцэг, эхийнхээ үгнээс гарч чаддаггүй хүүхэд биеэ даах, ажил хөдөлмөр хийх чадваргүй болдог шүү дээ. Хүүхэд эцгийн өмч биш. Түүний амьдралын туршилтын туулай ч биш. Өнөөгийн хуулийг харвал Патерналист, маскулинити /эрэгтэйлэг шинж/ шинжийг агуулсаар байна. Халамжийн системийг харалдаа хүүхдийнхээ ажил хийж олсон мөнгийг согтуудаа баярхаад үрж буй эцэг шиг л. Согтуу эцэг хүүхэддээ мөнгийг хаа хамаагүй цацдаг шүү дээ. Нөгөө талаар халамжлах бодлогыг үргэлж баримталдаг. Хүүхэд нь өнөөдөр идэх хоолоо эцгээсээ асууж эцгийнхээ баталсан хоолыг идэж, ажил хөдөлмөр хийдэг. Төсвийг гэр бүл биш эцэг л батална. Өнөөгийн төсвийн тухай хууль яг л ийм байна. Хаа байсан Хархорин сумын асуудлыг төр шийдэх гэж оролдож байна. Патерналист төрийн хамгийн том жишээ бол Горбачевийн үеийн оросын систем шүү дээ. Тэд эмэгтэй хүний дотуур хувцас юу үйлдвэрлэх, хэдэн төгрөгөөр үйлдвэрлэхийг зааж, загварыг нь хүртэл баталсанаараа эмэгтэйчүүдийнхээ дотуур хувцасны асуудлыг шийдэж чадаагүй төр гэсэн хочийг авсан байдаг. Эцгийн халамжит төр нь иргэдээ ядууруулахаас өөр замыг үлдээдэггүй.
Чөлөөт эдийн засаг ба Интервеционист бодлого
Чөлөөт эдийн засаг, Интервенционист бодлогын талаарх ялгааг төр зах зээлд хутгалдвал ядуурал, өлсгөлөн угтдаг эссэндээ дэлгэрэнгүй тайлбарласан тул энэ сэдвийг тухайн эссэнээс уншина уу.
Нийгмийн ардчилал бол олонхийн дарангуйлал
Дарангуйлал гэдэг бол хүч хэрэглэн болон гарцаагүй байдал үүсгэн өөрсдийн хүсэл зоригийг тулган хүлээлгэх замаар хэрэгжүүлдэг албадлагын арга хэрэгсэл юм.
Нийгмийн ардчилал бол олонхийн ашиг сонирхолд дулдуйдан цөөнхийг дарангуйлдаг систем. Тэр зүгээр он цагийн эрхээр зүсээ хувиргасан нь энэ. Дарангуйлалын олон систем олонхи нь цөөнхөө, цөөнх нь олонхийг дарангуйлдаг монархи, олигархи, фашист, нацист, коммунист /дарангуйлал зүсээ хувиргасан гэж үзэж байна/ гэх мэтээр нэр томъёо нь өөрчлөгдсөөр л ирсэн. Нийгмийн ардчилал бол орчин үеийн нэгээхэн зүс хувиргалт юм.
Олонхийн хүсэл зориг нь бусдын эрх, эрх чөлөөг хязгаарлаж, хөндөхийг тэд олонхийн ардчилал гэж үздэг. Ардчилсан нийгэм бол олонхи тиймээс олонхийн шийдвэрийг үг дуугүй дагах нь ардчилал мөн хэмээн номлодог. Тиймээс тэд ёс суртахууныг номлож, төрийн өмч бол хүүхэд тиймээс хүүхдийг төр хүмүүжүүлэх ёстой, төрийн өмч бол иргэн тиймээс иргэн нийгэм төрийн өмнө хариуцлага хүлээх ёстой гэж үздэг. Тэд хувь хүний аюулгүй байдлаас илүүтэй үндэсний аюулгүй байдлыг чухалчилж үндэсний аюулгүй байдлын төлөө нэг хүний аюулгүй байдлыг хөндөх нь зүй ёсных гэж үздэг. Эдийн засагт төрийн хяналт тавьж үнийг барих нь нийгэм, олонхийн ашиг сонирхолын төлөөх зүй ёсны үйлдэл хэмээн үздэг. Нийтийн ашиг сонирхолын төлөө тэд дандаа хувь хүний эрхийг хөнддөг. 8 хүн тамхи татах шийдвэр гаргасан бол 2 хүн түүнийг биелүүлэх ёстой гэж үздэг. Нийгмийн ардчилалд өөрөө өөрийгөө эзэмшиж болохгүй. Эцэг эхийн заавраар Ерөнхий боловсрол эзэмшинэ, төрийн тооны үзүүлэлтээр мэргэжлээ сонгоно. Сургуулиа төгсөөд цэрэг явна гээд маш олон. Харин ардчилал бол тулган хүлээлгээгүй эмх журам юм. Ардчилал чиний юу хийх, юуг хийж болохгүй вэ гэдгийг номлодоггүй. Ардчилалд бүх хүн тэгш эрхтэй олонхи нь цөөнхөө цөөнх нь олонхийг дарангуйлах, олонхийн ашиг сонирхолын төлөө цөөнхийн эрх хөнддөггүй. Тэнд нийтийн тосгоны филисофи гэж байдаггүй. Мянган хүний эрх, нэг хүний эрх нэг нэгээрээ хязгаарлагддаг. Тиймээс нийгмийн ардчилал бол ардчилал биш олонхийн дарангуйлал юм.
No comments:
Post a Comment
setgegdel uldeeh