“Мини НҮБ-2”

“Мини НҮБ-2”

“Нэг Ертөнц – Өсвөр үе” хүүхдийн оролцооны байгууллага Монголд НҮБ-ын чуулга, уулзалт, загвар чуулганыг 1998-2003 он хүртэл амжилттай хэрэгжүүлсэн билээ. Нийгмийн идэвхи санаачлагатай мянга мянган хүүхдүүд “Нэг Ертөнц – Өсвөр үе” байгууллагын чуулга уулзалтуудыг тэсэн ядан хүлээдэг байсны нэг нь “Мини НҮБ” үндэсний Ассамблейн чуулган юм. 2001 оны 12 сарын 09-11-ны хооронд Чингис зочид буудал, Олон Улсын Хүүхдийн Найрамдал Төвд хүүхдийн улс орнуудыг төлөөлж Тулхтай хөгжил, ХДХВ/ДОХ зэрэг асуудлуудаар төлөөлсөн улс орныхоо байр суурийг илэрхийлж тунхаг бичгийг гаргаж байв. Миний хувьд “Мини НҮБ-2” чуулганыг зохион байгуулах боломж олдсон юм. Ингээд дурсамж болгох үүднээс дараах зургуудыг тавьлаа дурсамжаа сэтгэгдэлд хүүрнэн өгүүлээд эргэн дурсацгаая сайхан цагаа. Мөн Өнөөдрөөс Бид нэг Ертөнцийнхөн буланг нээж байгаагаа мэдэгдэе. Нэг ертөнцөд байсан хүн бүр өөр өөрсдийн дурсамжаа сийлж, зургаа үлдээж, бие биетэйгээ холбоотой байна гэдэгт найдаж байна.

Эссэ хэрхэн бичих вэ? зөвлөгөө

Нилээдгүй уншигчид маань эссэ хэрхэн бичих вэ? гэсэн асуултыг тавьж байсан. Youtube-eer хэсэж байтал Outline хэлбэрээр эссэ хэрхэн бичих тухай зөвлөгөө байна үзээрэй.

Төр зах зээлд хутгалдвал өлсгөлөн, ядуурал угтдаг

Төр зах зээлд хутгалдвал өлсгөлөн, ядуурал угтдаг

Социалистууд нийгэм дэх үйлдвэрлэлийг юу хамгийн үр дүнтэй болохыг тооцоод гаргачихдаг инженерчлэлийн асуудал мэт үздэг. Людвиг Фон Мизес

Зах зээл бол инженерчлэлийн тооцоолол биш. Зах зээл бол үйлдвэрлэгч, хэрэглэгчдийн хоорондын худалдах, худалдан авах харилцаа юм. Үйлдвэрлэгчид хэрэглэгчдийн эрэлт хэрэгцээ, худалдан авах чадварыг тодорхой мэдээллийн үндсэн дээр тооцоолон үйлдвэрлэлийн бүтээгдэхүүнээ боловсруулдаг. Үйлдвэрлэгчдийн мэдээллийн систем бол чөлөөт зах зээлийн нийгэмд үнийн систем болдог. Харин социализмд тэрхүү хэрэглэгчдийн хүсэл зоригийг илэрхийлсэн мэдээллийн / үнийн / систем байдаггүй юм. Социализм зах зээлийг инженерчлэж, үнэ, үйлдвэрлэлийн хэмжээг төрөөс тогтоосноороо тооцооллын систем ажиллана гэж үздэг. Гэвч хүний хүслийг тооцоолох боломжгүй юм. Зах зээл бол хязгааргүй хэрэгцээг хязгаарлагдмал нөөцөөр хангах эдийн засгийн нэгэн институт билээ. Тийм байтал хүний хүслийг тооцоолж, түүнд нь тааруулсан бүтээгдэхүүнийг яаж үйлдвэрлэх билээ. Социализмд төр зах зээлийн үйл ажиллагаанд оролцож хэрэглэгчдийн худалдан авах чадварыг тэгш байлгахыг зорьдог. Гэвч хүний хүслийг тэгшитгэж / эгалитари / болохгүй. Өнөөдөр дэлхийн нийтэд чөлөөт зах зээлийн тогтолцоо үйлчилж байна. Тэд хэрэглэгчдийнхээ эрэлт, хэрэгцээг судлан хэрэглэгч бол хаан гэсэн уриатаагаар бүтээгдэхүүнээ үйлдвэрлэж байна. Төвлөрсөн төлөвлөгөөт зах зээл нь хэрэглэгчдэд тулгуурласан бус нийгмийн тодорхой институтэд тулгуурласан үйлдвэрлэлийн бодлого баримталдаг нь дэлхий дахинд хоцрогдлыг авчирсан билээ. Өнөөдөр төвлөрсөн төлөвлөгөөт эдийн засаг, зах зээлийн эдийн засгийн талаарх маргааныг хэн ч дэгдээхгүй байх. Учир нь төвлөрсөн төлөвлөгөөт эдийн засгийн системийг хэрэглэж байгаа улс орнуудад иргэд бус төр нь данхайж, өлсгөлөн ядууралтай нүүр тулаад байгаа билээ. Социализмд иргэд аскетизмтай / өөрийнхөө хэрэгцээг хязгаарлаж, хатамжлах маягаар амьдрах / нүүр тулдаг. Тэд өөрийнхөө хүсэл зориг, хэрэгцээгээ хязгаарлан хатамжилсанаараа эдийн засгаа дээшлүүлнэ гэж үздэг. Монгол зүйр үгэнд Иргэн баян бол төр баян гэсэн үг бий. Харин эдийн засаг бол хязгааргүй хэрэгцээг хязгаарлагдмал нөөцөөр хангах явдал юм. Дээрх хоёр үгнээс логик гаргалгаа гаргавал иргэн хязгааргүй хэрэгцээгээ хязгаарлах нь нөөцийн илүүдэлд хүргэдэг. Мао зидунь төмөрлөгийн илүүдэл нөөцийг бий болгосоноороо 1 сая хятад иргэд өлсгөлөнгөөр нас барж байсныг санах хэрэгтэй. Иргэд хэрэгцээгээ хязгаарлах аваас хязгаарлагдмал нөөц баялагтай болж, иргэн баялаг бүтээгч бус болно. Ийм л учраас социализмд баялаг бүтээгч иргэн гэсэн ойлголт байдаггүй. Социализмд иргэд нь баян бус төр нь баяждаг. Харин ядууралд автаж байгаа иргэддээ халамжийн бодлого баримталдаг. Ийм учраас төвлөрсөн төлөвлөгөөт эдийн засагтай улс орнуудад ядуурал аянга цахилгаан мэт нүүрлэдэг. Монгол улс 1992 онд Ардчилсан нийгмийг байгуулсан. Гэвч өнөө хир хувьчлал явагдахгүй, зах зээлийн үндсэн мэдээллийн систем болсон үнийг төрөөс зохицуулж байгаа нь ядуурлаас гарахгүй байгаагийн нэг шалтгаан болж байгаа юм. Социалистууд үнийг барихгүй бол үйлдвэрлэгчид тэнгэрт тултал нь үнэ хөөрөгдөөд харин ч их ядууралд орно гэж айдаг. Тийм ч учраас тэд үнийг зохицуулахыг оролддог. Харин ч энэ нь буруу юм. Үнийг хэт хөөрөгдвөл үйлдвэрийн нөөц илүүдэлд гарч тухайн эрэлт хэрэгцээ буурна гэдгийг ямарч эдийн засагчид мэддэг. Үнийг хэрэглэгчдийн нөөц боломжинд тааруулж тогтоож эс чадвал үйлдвэрлэгчид өөрсдөө дампуурахад хүрдэг. Харин төр үнэ тогтоох үйл явцад оролцвол үйлдвэрлэгчид, хэрэглэгчид хоёрын дунд хаалт болдог. Хаалтны хоёр талаас бие биенээ таньж мэднэ гэдэг хэцүү. Социалистууд мэдээллийн системийг устгах нь зах зээлд хортойг мэддэггүй. Монголд өнөөдөр яг ийм л байдалд хүрчихээд байна. Монголын төр Интервенционист бодлого баримтлаж байгаа нь ядуурал өдрөөс өдөр ирэх тусам газар авах үндсэн шалтгаан болж байгаа юм. Засгийн газар Интервенционист / Социализм, Капитализмын хоорон дахь зам, нийгмийн зохион байгуулалтын гуравдахь арга гэж өөрсдийгөө тодорхойлдог. Засгийн тогтоолоор зохицуулж, хянан шалгаж, чиглүүлж байдаг хувийн өмчийн систем / бодлого баримталж байгааг хэд хэдэн үйл явдлууд гэрчилж байна. Төр хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг тогтоосон, хувийн бизнессменүүдийн гаргасан хохирлыг төр хариуцсан, өргөн хэрэглээний бараа болон бусад бараа бүтээгдэхүүний үнийг тогтоосон, барилгын салбарт хөндлөнгөөс оролцсон, хувийн хэвшлийг өөртөө нэгтгэсэн, нүсэр төсөв, бүтэц бүхий засгийн газрыг хөхүүлэн дэмжсэн, халамжийн систем нь өргөжсөөр байгаа гээд тоочвол маш олон Интервенционист, этатист социалист маягийн бодлогыг хэрэгжүүлж байна. Иймээс товчхон хэдхэн жишээг дуръдая. 1. Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг тогтоох. Нэрт эдийн засагч Людвиг Фон Мизес “Ажил олгогчид, ажилчдын хоорондын харилцаанд хөндлөнгөөс оролцохгүй, үйлдвэрчний эвлэлийн зүгээс албадлагын арга хэмжээ авахгүй байвал хөдөлмөрт ногддог цалин хөлс, үйлдвэрлэлийн үйл явцад уг хөдөлмөрийн нэмсэн үнэлэмжийн өсөлттэй яг тэнцүү байдаг” хэмээжээ. Зах зээл бол өрсөлдөөн. Өрсөлдөөнд хүний нөөцийн бодлогыг зөв тодорхойлж ажилчны тогтвор суурьшилтай, бүтээмж өндөртэй ажиллуулах үйл явцыг хүний нөөцийн систем бүрдүүлдэг. Мэдээж цалин, урамшуулал багатай, тэдгээр нь амьжиргаанд нь хүрэхгүй бол өрсөлдөгч өөр нэг компанид ажиллах болно шүү дээ. Тиймээс л тухайн компани ажилчдынхаа цалинг тооцох, хүний нөөцийн системээ бүрдүүлэх хэрэгтэй гэж чөлөөт эдийн засагт үздэг. Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг бүрдүүлэх нь инфляци бий болгож, бүтээмжийг бууруулдаг нь судалгаанаас харагдсан байдаг. Ер нь бол хөдөлмөр бол өөрөө зах зээл учир төр хөндлөнгөөс оролцох нь ажилгүйчүүдийн тоог нэмэгдүүлэх нэг алхам болдог. Дээр өгүүлсэнчлэн зах зээлийн мэдээллийн систем болсон үнэ / цалин /-ийг тогтоох нь үл ойлголцлыг бий болгодог. Монгол улсын сүүлийн 5 удаагийн хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг тогтоосон байдлыг танилцуулж байна. • 1998.01.01-ээс ХХДХ-ээг 1 цагийн 71 төгрөг 01 мөнгө • 2004.03.01-ээс ХХДХ-ээг 1 цагийн 236 төгрөг 68 мөнгө • 2005.07.01-ээс ХХДХ-ээг 1 цагийн 251 төгрөг 48 мөнгө, сарын 42500 • 2007.10.01-ээс ХХДХ-ээг 1 цагийн 535 төгрөг 71 мөнгө, сарын 90000 • 2008.01.01-ээс ХХДХ-ээг 1 цагийн 642 төгрөг 85 мөнгө, сарын 108000 болгосон шийдвэрүүдийг гаргаж байсан байна. Монголын Худалдаа Аж Үйлдвэрийн Танхимаас 2008 оны 10 сард дараах санал зөвлөмжийг Засгийн газарт санал болгосон байна. Үүнд: • Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг тогтоохгүй байх. Инфляцийн түвшин өндөр бус, инфляц нь зардлын хүчин зүйлсээс ихээхэн хамааралтай манай улсад хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг тогтоох нь их төлөв инфляц хөөрөгдөх хүчин зүйл болдгийг өнгөрсөн жилүүдийн туршлага, сургамж харуулж байна. Тэр тусмаа хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг тогтоох, төрийн албан хаагчдын цалинг нэмэгдүүлэх нь эдийн засгийн, зөвшилцөл дээр суурилсан гэхээсээ илүү улс төрийн хүчин зүйлс, тодорхой намын сонгуулийн бодлого ой холбогдож ирсэн нь нэгэнт илэрхий зүйл билээ. • Хэрэв хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг үнэхээр тогтоох эдийн засгийн болон нийгмийн бодитой бөгөөд онол, практикийн хувьд маргашгүй үндэслэл байгаа гэж нотолбол түүнийг бүс нутгаан ялгавартай тогтоох нь хувийн хэвшилд төдийгүй нийт ажилтнуудад ач холбогдолтой, бодит байдалд зохицсон механизм болж чадна. Социалистууд Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг тогтоохыг оролддог. Ингэсэнээрээ ядуурлыг багасгана гэж үздэг. Социалистууд зах зээлд хөндлөнгөөс оролцохдоо улс төрийн шийдвэр гаргадаг. Тэд бизнесс, зах зээлийг мэддэггүй. Учир нь ямарч бизнессмен хүн хэт бага цалингийн системээр бизнесст амжилт олохгүй гэдгийг анхнаасаа мэддэг. Тиймээс зөв төсвөөр, зөв цагт, зөв хүнийг авч ажиллуулахыг зорилгоо болгодог. Сайн бизнесс бол ажилтнуудынхаа сэтгэлзүйн орчноос хамааралтай гэдгийг Япон Тоёота Митцибуши компани нотолсон байдаг. Бодоод үздээ үйлдвэрлэх боломжийн хэрээр ажиллах хүч авч ажиллуулж, түүнийхээ хэрээр тохирсон цалин хөлс олгож чадахгүй бол тэр компани дампуурдаг. Социалистууд эрсдлээс айдаг гэвч эрсдэлгүй бизнесс, эрсдэлгүй амжилт гэж хаана ч байхгүй. Монгол улс өнөөдөр Интервенционист бодлого баримталж буйн жишээ нь энэ. Ардчилсан нийгэмд социализмыг хэрэгжүүлнэ гэсэн эндүүрлээ одоо салах хэрэгтэй. 2. Барилгын салбарын үнийг тогтоох / 4000 айлын орон сууц / Бизнесс бол өрсөлдөөн. Хоёр хүн уралдаж байхад нэгэнд нь дугуй, нөгөөд нь гав өгч болохгүй. Төр зүгээр хөндлөнгөөс аль нэг нь хууль зөрчиж байна уу? үгүй юу гэдгийг хянах л хэрэгтэй. Би хянах гэдэг шалгаад, салгаад, дампууруулаад гэж хэлээгүй шүү. Учир нь хяналт гэдэг бол хөндлөнгөөс ажих гэсэн утгатай үг шүү дээ. Капиталыг бизнессмен, иргэд бүтээдэг болохоос төр биш. Өнөөдөр төрийн хийж буй ажлыг харахаар Монгол улсыг сүйрүүлэх, дампууруулах, иргэдээ ядуурал руу түлхэх ажил хийгээд байгаа мэт харагдах юм. Барилгын салбарынхан авилгал , хахуулийн мөнгөө байрны үнэнд оруулж байрны үнэ тэнгэрт хадсан. Угтаа зах зээлийн жамаар бол үнэ буурах үзэгдэл явагдахын өмнө Барилгын салбарт төрөөс 400 гаруй тэр бум төгрөгийн зээл олгосон. Барилгын үнэ буурсангүй, авилгал ч буурсангүй. Зах зээлийн жамаар буруу шийдвэр гаргаж, хууль зөрчин авилгал өгч, түүнийхээ үнийг тэнгэрт тултал тавьсан үнийн мэдрэмжгүй компани нь дампуурах ёстой байдаг. Ингэснээрээ Барилгын компаниуд хаа сайгүй, хүмүүсийн эрэлт хэрэгцээнд тулгуурлаагүй, үнийн систем буюу мэдээлэлд тулгуурлаагүй үйлдвэрлэл явуулахаа зогсоож хэрэглэгчдийн боломж бололцооны хэрээр үйлдвэрлэлээ явуулах боломжийг эрэлхийлдэг болдог. Ингэснээрээ иргэд байр авах боломжтой болж, барилгын салбар дампуурлаас ангижрах ёстой байдаг. Одоо дахин Барилгын салбар нэг удаа төр даасан одоо дахин даах ёстой гээд төрийн албан хаагчдын 4000 төсөл бариад ороод ирж байна. Барилгын салбарт 500 гаруй тэр бум төгрөг гацаад байгаа гэнэ. Энэ явдлыг хараад барилгын салбар яг Мао Зидунь шиг хэт их бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэсэн гэсэн дүгнэлтэд хүрсэн юм. Өөрөөр хэлбэл барилгын компаниуд хэрэглэгчдийн боломжинд тулгуурлаагүй, зах зээлийн жамаар яваагүйг хэлж байгаа юм. Ийм учраас Барилгын салбар цаашид ч дампуурна. Учир нь төр хатамжлах Интервенционист бодлогоо зогсоогоогүй цагт барилгын салбар уналтанд байсаар байна. Иргэд байр авч чадахгүй хэвээр л байр, төр ч ядуурна бүгд ядуурна. Би үүнийг л хэлээд байгаа юм. Төр хатамжлах бодлого явуулах, зах зээлд хөндлөнгөөс оролцох нь иргэдэд, үйлдвэрлэгчдэд, капиталыг бүтээгчдэд, төрд хортой. Гагцхүү төрийн шийдвэр гаргаж буй тодорхой хэдэн улс төрчдөд ашигтай. Үүнийг л Олигархи гээд байгаа юм шүү дээ. 3. Эрсдэл, хохиролыг төр хариуцах тухай хууль гаргасан. 2009 онд эдийн засгийн хямрал эхэлж Монголын банкны салбарт ихээхэн том цохилт болсон гэж үздэг юм. Төр Банкны баталгааг дааж, эрсдлийг хариуцах болсон шийдвэрийг УИХ-аас гаргасан нь төр бизнессийн ашиг сонирхолын шийдвэр гаргалаа гэсэн хардлага төрүүлсэн юм. Төрийн үүрэг бол иргэдийн эрх чөлөөг хамгаалах явдал болохоос хувийн бизнессийн эрсдлийг хамгаалах явдал биш. Анод, Зоос дампуурсан үйл явцыг харвал эдийн засгийн хямрал гэхээсээ илүүтэй банкны удирдлагуудын хууль бус үйлдлээс болсон байдаг. 2008 оны сонгуулиар банкны тухай хууль болон холбогдох хууль, журмуудыг зөрчин хэт их зээлийг улс төрчид, бизнессменүүдэд төвлөрүүлэн өгсөнөөр чанаргүй зээлийг бий болгож, чанаргүй зээл нь дампуурлын шалтгаан болсон байдаг. Зөвхөн 2 банкны дампуурал нь 300 гаруй тэр бум төгрөгний алдагдлыг улсын төсөвт авчирсан. Төр хууль зөрчсөгсдийн хохирол төлдөг байгууллага биш. Хууль зөрчсөн үйлдэл бүрийн учирсан хохирлыг төр төлөх ёстой юм бол Говь-Алтайд гарсан малын хулгайн хохирлыг гэмт этгээд бус төр төлөх ёстой. Энэ их энгийн ойлголт хууль зөрчсөн үйлдэлд ялгаа байдаггүй. Хууль зөрчсөн бол хууль зөрчсөн их багын ялгаа гэж үгүй. Гэтэл төр энэ нь их, тэр нь бага гэсэн байдлаар асуудалд хандаж болохгүй. Би төрийг хохирлыг, эрсдлийг даах ёстой гээгүй. Гагцхүү хэрэв банкны эрсдэл, хадгаламж зээлийн хоршооны хохирлыг төр хариуцах ёстой бол бусад хохирлыг ч мөн адил хариуц гэж байгаа юм. Фредрих Бастиа “Хууль” бүтээлдээ: Хуулийг луйвар болгогчид хуульчлагдсан тонуул хийдэг тухай өгүүлсэн байдаг. Этатист Социализм ийм л үр дүн авчирдаг. Өнөөдөр тийм л замаар яваад байгаа учир банк, хадгаламж зээлийн хоршооны хохирлыг төр дааж байгаа юм. Социализмд үйл явдалдаа хууль захирагддаг. Харин эрх зүйт төрд хуульд бүхэн захирагддаг үүнийг санаж Монгол улс 1992 онд аль замаар явах шийдвэрийг гаргасаныг бодох хэрэгтэй. 4. Хяналт шалгалт, татвар, төсвийн увиагүй систем Угтаа хяналт шалгалт гэдэг нь хууль зөрчсөн эсэхийг хянах хяналт юм. Зах зээлийн нийгэмд хяналт шалгалт нь хувийн бизнесс үйл ажиллагаанд саад учруулахгүй байхыг зорилго болгодог. Гэвч өнөөдөр Монголд жижиг дунд үйлдвэрлэл, бизнесс эрхлэгчдэд бизнесс эрхлэх боломжийг төр олгодоггүй. Иргэн бизнесс эрхлэхийн тулд төрийн албаны хаалгыг 1 сар түүнээс илүүтэй сахих, бизнесс эрхлэж байх явцдаа хэдэн арваар нь тайлан тэнцэл, баримт бичиг бүрдүүлдэг. Бизнессменүүд зах зээлд өрсөлдөх хамаг цагаа төрийн нүсэр аппаратын өмнө яаж бизнесс явуулах гэж буйгаа тайлагнахад зарцуулдаг. Угтаа төрийн үндсэн үүрэг бол иргэдийн эрх чөлөөтэй байх эрхийг хэрэгжүүлэх. Тэд иргэдийн шударгаар мөнгө олох, бизнесс эрхлэх боломжийг олгох ёстой. Гэтэл төр Патернализм болж хувирсан байна. Иргэд төрд хүүхэд нь гадаа тоглохын тулд тоглох хамаг цагаа ааваасаа гуйж, юу хийх гэж байгаагаа нэг нэгэнгүй тайлбарлан зогсож буй нялх үр шиг л харагдаж байна. Патерналист төрийн бодлого татварын өндөр дарамт учруулдаг. Иргэд мөнгө олох нь буруу болж эхэлдэг. Мөнгө их олвол их л татвар төлнө. Робин Гүүд гээд хүүхэлдэйн киног хүн бүр үзсэн байх. Хүүхэлдэйн киноны ахмад бол яг л төрийн албан хаагчдын өнөөгийн нүүр царай, мэдээж хаан нь төр шүү дээ. Бодоод үздээ та өнөөдөр 100 төгрөгний орлого олсон бол нийгмийн даатгал, эрүүл мэндийн даатгал, хүн амын орлогын албан татварт хамаг орлого чинь явчихна, худалдан авсан бараа бүхэнд чинь НӨАТ шингэсэн байна. Татвараар хэдэн зуун тэр бумыг төр төсөвт төвлөрүүлээд түүнийхээ талыг нь буцаагаад халамжийн системээр тараачихна, үлдсэн талыг нь нүсэр бүтэц бүхий захиргааны зардалдаа шингээнэ. 2010 оны төсвийн нийт зарлага 2,785.4 тэр бум болж нийт алдагдал 358.6 тэрбум төгрөгт хүрсэн нь Патерналист, буянлаг / Welfare state / төрийн бодлогыг харуулж байгаа юм. 1980-аад онд Корпоратист болон Патерналист буянлаг төрийн бодлого нь эдийн засгийн томоохон алдагдалд хүргэж ажилгүйдэл, ядуурлын түвшин эрс нэмэгдсэн Шинэ Зеландыг бид санаж байгаа байх. Мөн 1980-аад оны АНУ, Англи гэх мэт өөр олон жишээг дурьдаж болох юм. Хууль тогтоогчид өөрсдөдөө төсөв хуваарьлан дахин сонгогдох увиагүй бодлого баримтлаж, хүч түрэмгийлэн шийдсэн нь 1960-аад оны ЗХУ-ыг санагдуулам. Энэ мэт төр зах зээлийн үйл ажиллагаанд хөндлөнгөөс оролцох / этатист /, их татвар, их халамж / Буянлаг төрийн үзэл /-ийн бодлого баримтлах нь Ардчилсан, чөлөөт зах зээлийн системээс ухарч, Социал демократ нийгмийг чиг шугамаа болгож Азийн авторитари капитализмыг бүтээх эрин үе рүүгээ яваад байх шиг.

АРИСТОТЕЛИЙГ ӨМӨӨРӨХҮЙ

АРИСТОТЕЛИЙГ ӨМӨӨРӨХҮЙ

Боолчлол бол жам ёсны үзэгдэл Аристотель

Нийгэм хөгжих, хувьсахын хэрээр шинжлэх ухааны олон олон үзэл санаанууд, филисофийн чиглэл урсгалууд бие биенээ үгүйсгэсээр хорин нэгдүгээр зуунтай золгоод байна. Өрнө, дорно өөд өөдөөсөө соёл, зан заншил, эрдэм мэдлэгээ солилцох болсон энэ л үед туйлшрал зах хязгааргүй тэнгис мэт заримдаа үзэгдэнэ. Эртний грек, ромын сэтгэгчдийн үзэл санаа, онч мэргэн үгсээр өөрийгөө цэнэглэж, улс төр, хууль хоёрыг судлаж яваагийн хувьд зарим нэг туйлшралтай нүүр тулан үзэл бодлоо илэрхийлэхээс өөр аргагүйд хүрсэн юм. Интернет, вэб хуудас гарчиглаж суутал Аристотелийг өмөөрөхүй гэсэн гарчигтай нэгэн нийтлэл харагдлаа. Сонирхон уншвал Боолчлол бол жам ёсны үзэгдэл хэмээн Аристотель хэлсэн байдаг. Магадгүй түүний ч зөв биз эрдэм мэдлэггүй хүмүүс нийгэмд боолчлогддог, харин нийгэм үргэлж хөдөлмөр, оюун ухаантнуудад сөхөрдөг гэсэн туйшралыг уншаад боолчлолын талаарх өөрийн үзэл бодлоо хуваалцахыг зорьлоо. Аристотель “Аз жаргал бол төгөлдөржсөн сайн сайхан бөгөөд зорилго мөн учраас тэр нь хүүхдэд бус харин амьдралыг элээж үзсэн, бие санаа гүйцсэн хүнд оногддог” хэмээгээд хүнийг амьдралынх нь төгсгөлд аз жаргалтай байлаа гэж хүлээн зөвшөөрөх хэрэгтэй гэж үзэж байв. Сайн үйл бол шилдэг сайн төрх төлөв юм. Харин шилдэг сайн төрх төлөв бол уужим сэтгэл, сэтгэл хөөрлөө удирдах чадвар, өгөөмөр сэтгэл, зохимжийг мэдрэх, даруу зан, алиа зан гэх мэт ёс суртахуун бүтээлдээ шилдэг зан төрхийн талаар дурьдсан байдаг. Аристотель логикийн хэд хэдэн алдаа гаргасан байна. 1. Аз жаргал сайн үйл мөн. Гэвч сайн үйлийг хэрхэн тодорхойлох вэ? Гэдэг асуулт чухал. Хүн бүр өөр өөрийнхөө үйлийг сайн үйл гэж үздэг. Төр иргэдийнхээ өмчийг хураахдаа нийтийн сайн сайхны төлөө сайн үйл хийж байна хэмээн үздэг бол гэмт хэрэгтнүүд бид цагдаа нарт ажил олгож байна. Энэ бол сайн үйл хэмээн үзнэ. Тэгэхээр сайн үйл гэж чухам юу вэ? гэдгийг тодорхойлоход хэцүү. Аристотель аз жаргал бол сайн үйл, сайн үйл бол шилдэг сайн төрх төлөв гэж томъёолсон. Тэрээр шилдэг төрх төлөв бүрийг тодорхойлж, тоочсон байдаг. Гэтэл шилдэг зан төрхийг тоочиж боломгүй. Юуг ямар шалгуураар шилдэг гэх вэ? Эх хүн бүрт үр нь шилдэг байдаг. Жереми Бентхам “Хүн бүр хэн нэгний хувьд үнэ цэнэтэй бөгөөд нэгээс олон хүний хувьд хэн ч үнэ цэнэгүй” гэж Аристотель Аристократ үзлийг няцаасан байдаг. Тиймээ хүн бүр хэн нэгний хувьд үнэ цэнэтэй. Эхнэрийн хувьд нөхөр нь үнэ цэнэтэй, нөхрийн хувьд эхнэр нь үнэ цэнэтэй. Хүүхдийн хувьд эцэг нь эх нь үнэ цэнэтэй, эцэг эхийн хувь хүүхэд нь үнэ цэнэтэй шүү дээ. Аристотель сайн үйл бол аз жаргал мөн гэсэн үүнийг үгүйсгэх аргагүй. Гэвч Аз жаргал бүхэн сайн үйл мөн үү? Гэдгийг тооцоолох хэрэгтэй. Логикийн хувьд аз жаргал бүхэн сайн үйл байхгүй нь тодорхой / ёс суртахууны асуудлыг хөндсөнгүй ц.м /. Тэгэхээр хүн бүр өөр өөрийнхөө хувьд сайн үйл хийдэг. Хүн бүр өөр өөрийнхөө хувьд аз жаргалтай шүү дээ. 2. Хүүхдүүдэд аз жаргал оногддоггүй. Аристотель шударга ёс, тэгш эрхийн талаарх номлол нь өнөөгийн ардчилалын үнэт зүйл гэдгийг мартаж болохгүй. Гэхдээ хүүхдүүдэд аз жаргал оногдох ёсгүй юм бол зөвхөн шилдгүүдэд аз жаргал оногдох ёстой бол түүнийг Аристотель ч, Платон ч өөр хэн ч хүртэж чадахгүй. Гагцхүү Пантеонуудад л аз жаргал оногдох байх. Бурхад өөрсдийн аз жаргалын төлөө хүмүүсийг бүтээсэн бол тэр нь сайн үйл гэж үү? Шударга ёс мөн үү? Аристотель-ийн гол алдаа нь Аристократ үзэл юм. Дээр дурьдсанчлан Аз жаргал бол сайн үйл. Сайн үйл бол шилдэг төрх төлөв юм бол, шилдгүүд л аз жаргалыг хүртэх ёстой юм бол шилдгүүдээс бусад нь аз жаргалыг хүртэх эрхгүй хүмүүс юм. Хүн бүр өөрөө өөрийнхөө хувьд шилдэг байдаг. Харин хүн бүр шилдэг хэмээн нэгэн дуугаар хүлээн зөвшөөрөх зүйл бол Пантеонууд юм. Хүмүүс Зевсийг, Афродитаг, Гераг шилдэг бус гэдэгтээ хэн ч маргадаггүй. Харин бусдын хувьд маргаан дэгдэх нь олон. Аристотель Боолчлолыг жам ёсны үзэгдэл хэмээжээ. Хэрэв түүхийн он цагийн хувьд Боолчлол бол түүхийн нэгээхэн үзэгдэл хэмээвэл хэн ч түүнтэй маргахгүй. Гэвч Аристократ үзлийн дагуу шилдгүүд төрийг удирдаж бусад нь дагаж, шилдгүүдэд аз жаргал оногдож бусдад нь зовлон оногдох ёстой юм бол шилдгүүдийг шударга, сайн үйлтэн гэхгүй. Сайн үйл бус учраас аз жаргалгүй. / Мэдээж филисофийн маргаанд ялалт гэж байдаггүй, тийм ч учраас миний үзэл бодлын илэрхийлэл филисофийн маргаанд орох нь өөрөө хаосыг бий болгоно. Хаост төгсгөл байхгүй шүү дээ. / Аристократ үзэл бол Олигархи тогтолцоог бий болгодог. Олигархиуд бид шилдгүүд учраас нийгмийг авч явах ёстой хэмээн төрийн эрх мэдлийг иргэдээс булаадаг. Олигархиуд бусдаас илүү мэдлэгтэй гэдгийг бусдаар хүлээн зөвшөөрүүлэхийн тулд бусдыг дарангуйлдаг. Олигархиуд бидэнд л аз жаргал оногдох ёстой гэж үздэг. Тэд боолын нийгмийг аман дээрээ үгүйсгэж бодит хэрэг дээрээ нийгмийн боолчлолын төлөө зүтгэдэг. Компанийхаа ажилчдыг болж өгвөл хөлс мөнгөгүй ажлуулахыг тэд цаг ямагт бодсоор ирсэн. Хар арьстнуудыг тэд өнөө хэр боол хэмээн үзэн ялгаварлан гадуурхдаг. Заримдаа тэд өөрсдийгөө бурхад гэж зарлуулахыг өөрийгөө эзэн хэмээн өмчлүүлэхийг хүсдэг. Дорнын гүн ухаанд эзэн хаан бол бурханы илч, тэнгэрийн илч байдаг. Бурхан бүхнээс шилдэг учир түүний илч гэсэн шилдэг тиймээс түүнийг муу үйл хийсэн ч дагах хэрэгтэй гэж үздэг байсан. Тэр нь яваандаа Монархи тогтолцоог бий болгосон. Аристократ үзэл бол Олигархийг бий болгож байна. Афинд Геронтууд шийдвэрийг гаргадаг. Харин гарсан шийдвэр нь сайн үйл үү? Муу үйл үү? Гэдгийг тэднээс / геронтуудаас / бусад нь хэн ч шүүдэггүй. Аппеллад тэгш эрх байсан уу? гэвэл байсан. Харин хэрэгжсэн үү? Гэвэл мэдэхгүй юм. Ямартаа ч Аппеллад олигархиуд шийдвэр гаргадаг байсан. Македоны Александрыг шилдэг гэж үзвэл түүнийг нийгэмд хүмүүсийг хэрхэн хөнөөж байсныг санах хэрэгтэй түүнийг сайн үйл мөн үү? Гэвэл эргэлзэх хүн олон. Тэгэхээр Аристотелийн хэлдэг шиг Шилдгүүдэд Аз жаргал, төрийн эрх мэдэл оногдох ёстой юм бол Ардчилал тэнд оршиж чадахгүй. Учир нь Ардчилалын амин сүнс бол төрийн эрх мэдэл нь иргэдийнхээ гарт, иргэн бүрт тэгш эрхтэйгээр төрийн үйл хэрэгт оролцохыг хэлдэг. Хүүхэд учраас аз жаргал оногдохгүй, боол учраас аз жаргал оногдохгүй бол ардчилалд тэнд байхгүй. Би Аристократ үзлийг няцаасан харин Аристотелийг биш. Түүнийг өмөөрөх олон ч шалтгаан бий. Учир нь түүнийг төрхөөс өмнө Боолын систем хөгжсөн байсан / МЭӨ VIII-VI зуун /, түүнийг төрөхтэй зэрэгцээд боолын систем сонгодог утгаа олсон байсан. Түүнийг амьдарч байхад нийгэмд тэр чигээрээ боолуудыг байх ёстой гэж үзэж байсан. Боолууд хүртэл өөрсдөө боддог байсан. Боолын нийгэм одоо хэр бүрэн утгаар арилаагүй байна. / Хүний наймаа / Тийм учир Аристотель тэгж бодох нь аргагүй юм. Учир нь оюун ухаан юмс үзэгдлийн мөн чанар, орчин тойрноос урган гардаг шүү дээ. Хүн төрөлхтөн хорин нэгдүгээр зуунд ч үл түрэмгийлэх аксиом, хүн бүр өөрөө өөрийнхөө хувьд шилдэг, өөрөө өөрийгөө өмчлөх, захирах эрхтэй / Мэдэх эрх /-г ойлгоогүй л байгаа үед Аристотелийг өмөөрөхөөс ч өөр аргагүй юм. Бид аливаа зүйлд туйлшрахгүйгээр алдаа оноог нь хуваалцаж авах гээхийн ухаанаар хэлэлцэж байх хэрэгтэй. Аристотель хүн учраас алдаж эндэж л таарна алдааг нь орхин оноог нь авах нийгмийн хөгжлийн үндэс билээ. Тиймээс Аристотель-ийг алдаа оноотой нь үлдээцгээе.

Хүний эрхийн залуу тэмцэгчид

Хүний эрхийн аяныхан маань маш сонирхолтой видеог толилуулж байгаа уламжилахад таатай байна. Мессенжерт маань дээрх видео линк нь ирсэн ба та бүхэн хүний эрхийн аян, эрхүүлэйг сонирхож байгаа бол http://www.handsup4yourrights.blogspot.com/ site-aas мэдээлэл аваарай.

Олон улсын авилгалын эсрэг өдөр.

Олон улсын авилгалын эсрэг өдөр.

2003 оны 10 сарын 31-нд болсон НҮБ-ын Ерөнхий Ассемблейн чуулганы 58/4 тоот тогтоолоор жил бүрийн 12 сарын 09-ныг Олон улсын Авилгалын эсрэг / тэмцэх / өдөр болгосон билээ. Авилгал бол улс орны хөгжилд учирч буй ихээхэн саад тотгор юм. Авилгал олигархиудыг бий болгож, Баян, Хоосны ялгааг ихэсгэж, Кастын системийг бий болгодог хор уршиг бүхий нийгмийн үзэгдэл юм. Улс орон бүр Авилгалтай тэмцэхэд тодорхой хөрөнгө, мөнгө зарцуулдагч хамгийн зөв тэмцлийн арга бол хүн бүрт эрх чөлөөтэй байх эрхийг олгож, мэдээллийн эрх чөлөөг хуульчилж өгсөнөөрөө жирийн иргэн төрийн үйл хэрэгт оролцож, хяналт тавих, өргөдөл, гомдол гаргах үйл явцаар авилгалыг таслан зогсоох явдал юм гэдгийг Ардчилалын түүх бидэнд өгүүлдэг. Авилгалыг авилгалаар дарж болдгүйтэй адил Авилгалыг шударга хүн зогсоож үл чадна. Харин Авилгалыг шударга тогтолцоо, шударга хууль зогсоож чадна.

Шударга хууль бол Шударга ёсонд тулгуурладаг. Харин Шударга ёс бол Хүний жам ёсны эрх, тэгш эрхэнд тулгуурладаг. Өнөөдөр Монгол улс Авилгалтай хичнээн хөрөнгө, мөнгө хаяад, нүсэр аппаратыг бий болгон тэмцэж байна. Энэ нь үр дүнгүй билээ. Дээр өгүүлсэнчлэн Авилгалыг авилгалаар зогсоохгүй шүү дээ. Аристотелийн элитийн нийгэм ч зогсоохгүй. Монгол Элитийн системд найдаад байх шиг байна. Хэн нэгэн шударга хүн гарч ирсэнээр шударга ёс тогтож, авилгалгүй нийгэм болчих мэт бодоод байна. Шударга ёсыг нэг нь ярьж бусад нь сонсвол шударга ёс тогтохгүй ээ. Шударга ёсыг хүн бүр ярьж, түүнийгээ үйл ажиллагаа болгон, шударга хуулийг бий болгосоноор шударга ёс тогтдог.

Чимээгүй нийгэм Авилгалын үндэс болдог билээ. Иргэдэд мэдээлэл олдохгүй бол тэнд авилгал өсөж байгаагийн шинж гэж үздэг. Харин Монгол мэдээлэл олох боломж хэр байгааг хүн бүр өөр өөрсдийн оюундаа тунгаан бодоод үзээрэй. Төрийн байгууллагын үүдээр ороод тухайн байгууллагын төсөвтэй танилцах, үйл ажиллагаатай танилцах боломж, төрийн байгууллагын үйл ажиллагаанд оролцох мэдээллийн боломж хэр байгааг бодоод үзээрэй. Хэвлэл мэдээлэл нь хов живээр дүүрч, нам намын гар хөл болж хоорондоо талцан хоёр туйлт мэдээллийн дунд иргэдийг төөрөгдүүлэх нь мэдээлэл олох боломжийг нээх бус хааж буй хэрэг юм. Та бүхэн ажиглаад байгаарай яаж талцсан мэдээлэл өгч байгааг. Би нэг жишээ хэлье: Тв5-ийн Зохиогчийн хөтөлбөр, Цаг мэдээллийн хөтөлбөрөөр 12 сарын 02-нд болсон УИХ-ын Хүний эрхийн дэд хорооноос зохион байгуулсан нээлттэй сонсголыг Шүүх хуралдаан шиг боллоо. Ер нь тэнд хохирсон хүмүүсийг оруулсангүй гэх мэтээр улс төрийн өнцгөөс харвал Жагсаал цуглаан зохион байгуулсан, хүмүүсийг турхирсан хүмүүсийг олох ёстой атал жинхэнэ зохион байгуулсан хүн нь төрийн байгууллагад алдаагаа наагаад булзайруулах гэж байна гэсэн мэдээлэл цацаж, Прокурорын байгууллага ирээгүй нь болж гэх МАХН-ын зарим гишүүдийн үгийг дэмжсэн мэдээлэл байсан бол НТВ-ийн Пресс Экспресс нэвтрүүлгээр эсрэгээр нь тайлбарлаж байлаа. Энэ мэт мэдээллийг зөрүүтэй өгдөг явдал нь нэг талаараа сайн боловч сэтгүүл зүй улс төрөөс хараат байвал сэтгүүл зүй бус Пр зүй болдог гэдгийг санах хэрэгтэй. 4 засаглал гэж нэрлэсэний учир нь улс төрийг хянах, иргэдэд үнэн зөв мэдээлэл өгөх явдал юм. Харин та дээрх тэнгэр газар шиг зөрөөтэй мэдээллээс үнэн бодит мэдээлэл олж авч чадах уу? энэ бол наад захын жишээ. Мэдээлэл олж авах, түгээх эрх бол зөвхөн хэвлэл мэдээллийн байгууллагаар хэрэгждэг зүйл биш. Жирийн төрийн байгууллагын үүдээр ороод мэдээлэл авах боломжийг хэлдэг. Харин Монголд байна уу? Харамсалтай Мэдээллийн эрх чөлөөний тухай хууль Монголд алга, сүүлийн 10 жил түүний тухай ярьсан ч, жилээс жил, чуулганаас чуулганд төсөл нь өргөн баригддаг ч яагаад ч юм бүү мэд хэлэлцүүлэгдэхгүйгээр хойшлогддог. Хойшлуулах сонирхол нь зөвхөн авилгалчдад л баймаар юм. Авилгалчид нь УИХ-д байгаа юм байлгүйдээ. За тэр ч яахав баахан нуршчихлаа. Мэдээллийн эрх чөлөөний тухай хууль батлах, Төрийн байгууллагад өргөдөл гомдол гаргах, түүнийг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг боловсронгуй болгохгүйгээр авилгалтай тэмцэх байгууллагаа байгуулаад ч яахав хий дэмий Авилгалчидыг өөхшүүлсэн хэрэг болох биз. Монгол улс хэдэн ч удаа Олон улсын авилгалтай тэмцэх өдрийг тэмдэглэж байна даа мэдээллийн эрх чөлөөний тухай хуульгүйгээр, Авилгалтай тэмцэх эрх зүйн орчингүйгээр шүү дээ. Нүүрэндээ баг зүүгээд олон улсын өмнө бид авилгалтай тэмцэж байна худлаа гэвэл манайд Авилгалтай тэмцэх байгууллага байгаа гэх мэтээр бурах болоо. Танайд Авилгалтай тэмцэх хууль байгаа юу гэвэл байгаа гэж хариулж онц дүн авна гэхдээ Аливаа улс орныг авилгалтай хэрхэн тэмцэж буйг хууль эрх зүйн орчноор дүгнэдэг гэдгийг тэд яахан мэдхэв. Авилгалтай тэмцэх хууль батлагдсан болохоор эрх зүйн орчин бүрдлээ гэж ойлгодог 76 ямаанууд / ЛУ.Гантөмөр гишүүний хэлсэнчлэн / байгаа цагт Авилгалтай тэмцэнэ гэж яриад яахав. Маргааш Сангарагчаа дарга минь битгий л баярын үг хэлээрэй.

Ардчилсан нам социалистуудаар бүрхсэн нь хоёр.

Ардчилсан нам социалистуудаар бүрхсэн нь хоёр.

Нэг. Социалистууд чөлөөт сонголтыг няцаадаг 2009 оны 10 сарын 18-нд УИХ-ын 24-р тойргийн нөхөн сонгууль болсон билээ. Энэ удаагийн нөхөн сонгуулийн онцлог нь Улс төрийн намуудын 2012 оны урьдчилсан сунгаа болсоноороо онцлог байсан юм. УИХ-ын 24-р тойргийн нөхөн сонгуулийг 25-р тойргийн сонгуулийн үр дүнгээр буюу С.Эрдэнээр наймалцсан талаар хэвлэлүүдээр шуугиж байсан эд үед 2009 оны 10 сарын 02-нд Ардчилсан намаас нэр дэвшигч Р.Бурмаа ч тэр талаар нэр дэвшигчийнхээ үнэмлэхийг авах үедээ хатуухан шүүмжлээд авсан билээ. 2009 оны 10 сарын 02-оос Ардчилсан намын сонгуулийн сурталчилгаа албан ёсоор эхэлсэн боловч Ардчилсан намын удирдлагууд ямар нэгэн шалтгаанаар сонгуулийн сурталчилгааг хойшлуулж, аргацайж байв. Нээрээ ч наймалцчихсан юм болов уу даа хэмээн бодогдоход хүргэв. Чингэлтэй бол цэнхэр тойрог гэвч Ардчилсан нам Чингэлтэйд нэр дэвшигчийнхээ сурталчилгааг маш муу хийлээ. Ардчилсан нам Р.Бурмааг дэмжихгүй, сурталчилгаа хийхгүй байгаа нь хэвлэлийхэнд ч илт мэдрэгдэв. Тухайлбал: Р.Бурмааг телевизийн нэвтрүүлэгт орж байхад нь сэтгүүлч бүхэн таныг Ардчилсан нам тань дэмжихгүй байгаа юм уу даа гэсэн асуултыг асуудаг болов. Уг нь энэ сонгуулийн шбатын даргаар генсек Б.Эрдэнэбат би ажиллана хэмээн хэвлэлийнхэнд ам алдан ханцуй шамлан орсон билээ. Харамсалтай нь тэрээр намынхаа төлөө ажиллаад байна уу? өөр хэн нэгний төлөө ажиллав, эсхүл угийн ийм чадваргүй, туршлагагүй юм уу гэлтэй огт хөдөлж өгсөнгүй, харин ч сонгуулийн штабын дарга маань ямар нэг байдлаар саад хийхийг оролдов уу гэлтэй сурталчилгааны сонинг хойшлуулж, энэ нь болохгүй, тэр нь болохгүй гэх мэтээр хэд хоног аваадхав. Сонгуулийн сурталчилгаа хоцорсоныг хэлэх үү үүрүүдийн гишүүдийн идэвхи нь суларлаа. Д.Зоригт нэр дэвшигч хуучны нэг л их том хурал шиг сурталчилгааны нээлт хийж, сүржин гэмээр л УИХ-ын гишүүд, Ерөнхий сайд гээд бүхий л томчуудыг оролцуулан сурталчилгаа хийж байхад Р.Бурмаа ганцаараа зүтгэсээр түүний хажууд өнөө л нэг Б.Эрдэнэбат. Энэ удаагийн сонгуульд Ардчилсан нам нийслэлийн хэмжээнд хичээл зүтгэл гаргана. Нэг дүүргийн намын хороо 3 хороо хариуцна гээд л сүржин яригдсан ч нөгөө дүүргүүд нь таг чиг ганц сайн ажилласан нь Хан-Уул, Баянгол дүүргийн гишүүд байлаа. Бусад нь ажилд нэрмээс болно уу гэхээс нэмэр болсонгүй. Намын үүрүүдийн шударга дарга нар чадах ядхаараа зүтгэж байхад зарим нь харин ч эсрэг Р.Бурмаагийн эсрэг хөдөлж эхлэв. Тэд бүр Р.Бурмаагаас амандаа орсон тоо хэлж мөнгө нэхэж сурталчилгааг хойшлуулав. Өөрийгөө худалдаж хэдэн төгрөг олхоос сийхгүй хүмүүс сонгууль гэхээр л нүд сэргэдэг шиг олон олон хүмүүс нэр дэвшигчид туслах нэрийдлээр зөвхөн мөнгөний хойноос шаргууцалдана. МАХН-аас мөнгө тарааж байгаа талаарх мэдээлэл Намын штаб-д ирэхэд түүний эсрэг ямар нэг арга хэмжээ авсангүй, сонгууль шударга бус болж мөнгө тараалт улаан цагаандаа гарахад намын генсек сонгуулийн дараа болсон хэвлэлийн бага хуралд сонгууль шударга сайхан боллоо. Болох ёстой юм болдгоороо боллоо гэх мэтээр баярласан шинжтэй мэдээлэл хийлээ. Уг нь МАХН мөнгө тарааж байгаа талаар хэдэн арван бичлэг баримтжуулалтын багийнхан хийсэн юм. Энгийн нэг жишээ бол МАХН сурталчилгааг Ардчилсан намтай харьцуулвал Ардчилсан намын хүсэл зориг харагдах буйзаа. Зарим нэг телевиз Р.Бурмааг дэмжин үнэгүй нэвтрүүлэгтэй оруулж байхад намынхан юу ч хийсэнгүй. Энэ удаагийн нөхөн сонгуульд Ардчилсан нам 900 гаруй ухуулагч ажиллуулсан гээд байгаа үнэн хэрэг дээрээ нөгөө үүрийн дарга нар гээч нь ах дүү, хамаатан садангуудаа бүгдийх нь нэрийг бичээд явуулчихсан байгаа юм. Нэг үүрийг 50-иад хүнтэй гэвэл 20-иод хүн л сурталчилгааны ажил хийв. Би хувьдаа 2000 оноос хойш их бага хэмжээгээр сонгуулийн сурталчилгаанд явж ирсэн ч энэ удаагийн нөхөн сонгууль шиг ийм зохион байгуулалтгүй, нам нь нэр дэвшигчээ дэмждэггүй сонгуулийг анх удаа л харлаа. Нөгөө талаар Ардчилсан нам бизнессийн бүлэглэл болсоныг сая л нэг юм ухаарлаа. Сонгуулийг нам биш иргэд шийдэх ёстой атал МАХН, АН-ын тоглоомын хүүхэлдэйг ард түмэн болгов. Ийм нам байлаа ч яалаа байгаагүй ч яалаа. Ардчилсан нам нэртэй социалистууд Ардчилал гэдэг нэрээ зүүгээд ч яалаа гэж бодогдох шиг. Би 10 жил энэ ардчилалыг сэтгэл зүрхнээсээ дэмжиж ирсэн. Даанч дэмжсэн сэтгэлд ёстой ус хийнэ гэдэг л энэ байхдаа.

Ардчилсан нам социалистуудаар бүрхсэн нь эхлэл

Ардчилсан нам социалистуудаар бүрхсэн нь эхлэл

Социалистууд бурханы дүрд тоглохыг хүсдэг. Ф.Бастиа

Азийн цээжинд цус асгалгүйгээр төвлөрсөн төлөвлөгөөт эдийн засгаас зах зээлийн эдийн засаг руу, Социализмаас Ардчилсан нийгэм рүү шилжсэн цорын ганц улс бол Монгол юм. Монголчууд бид хүний эрх, эрх чөлөө, хувийн өмчийг баталгаажуулж, олон намын системийг бий болгож, хүн бүр төрийн үйл хэрэгт шууд буюу төлөөллөөрөө дамжуулан оролцох эрхийг Үндсэн хуулиараа тэртээ 1992 онд тунхагласан билээ. Олон намын систем бий болсоны ачаар Ардчилсан үзэл баримтлалтай олон нам байгуулагдсаны нэг нь Ардчилсан нам юм. Ардчилсан нам, ардчилсан хөдөлгөөн өрнөсөн 20 жилд Ардчилал, эрх, эрх чөлөөний дууч болж, иргэд төрийн гүүр болж явсан нь бахархууштай. Гэвч сүүлийн жилүүдэд гаргаж буй Ардчилсан намын үйлдэл, нам доторх бизнессийн бүлэглэлээс өнөөдөр Ардчилсан нам Ардчилалтай байж чадаж байна уу? гэх асуултыг асуухад хүргэсэн юм. Ардчилсан нам Ардчилалгүй болжээ. Аливаа нам нь өөрийн үнэт зүйлс бүхий үнэлэмжтэй байдгаараа бизнессийн бүлэглэлээс ялгагддаг. Улс төрийн хүчин бол бизнессийн бүлэглэл биш, энэ бол ашгийн бус байгууллага. Нөгөө талаар намд гишүүнээр элссэнийхээ төлөө ямар нэг татаас төлдөггүй нь сайн дурын шинжтэй иргэний нийгмийн байгууллагыг илэрхийлдэг юм. Монголд байгаа улс төрийн хүчнүүдээс дээрх шинжийг агуулсан нь Ардчилсан нам хэмээн би хувьдаа боддог байлаа. Харамсалтай нь одоо тийм биш болжээ. Ардчилсан нам Ардчилалгүй болж, бизнессийн бүлэглэл, томоохон корпорациас ялгагдах зүйл огт үгүй болжээ. Ардчилал бол Ард түмний төлөө, Ард түмнээс бүрдсэн, Ард түмний засаглал мөн хэмээн А.Линкольн тодорхойлсон байдаг. Ардчилалын үнэт зүйлс бол чөлөөт, шударга сонгууль байдаг. Кремельд байгаа эрх чөлөөг саарал ордонд, саарал ордонд байгаа эрх чөлөөг таны гарт авчрах болно хэмээж амлаж байсан Ардчилсан нам өнөөдөр иргэдийн гарт эрх чөлөөг нь бус МАХН-тай хуйвалдан тохиролцож сонгуулийг луйвар болгож, сонгогчдыг басан доромжилсоныг үзвэл Ардчилсан нам ардчилалгүй болжээ хэмээх дүгнэлтэд хүрч байна. Ардчилсан нам намынхаа үзэл баримтлалын эсрэг бодлогыг хэрэгжүүлж байна. Буянлаг төрийн үзэл бол Социал демократ үзэл гэдгийг хүн бүр мэддэг. Ардчилсан социалист үзэл бол либертари үзэл биш гэдгийг судлаачид хэлдэг. Гэвч нийгмийн даатгалын хувийг нэмж, тэтгэвэрийг нэмсэнээр хуучин социалист даатгалын тогтолцоо руугаа буцаж байгаа үйлдлийг харвал Ардчилсан намд социалистууд бүгжээ хэмээхэд хүргэж байна. Ардчилалд улс төрийн нам бол иргэний нийгмийн байгуулал байдаг. Өнөөдөр Ардчилсан нам бол бизнессийн бүлэглэл болжээ. Алтан гадас, Ардчилсан холбоо гээд олон фракциудыг бизнессменүүд толгойлон бэлтгэгдсэн улс төрч байхгүй байгаа нь өнөөдөр олигархижсан нам болгоход хүргээд байна.

Нээлттэй мэтгэлцээний холбоонд хэлэх хэдэн үгс

Нээлттэй мэтгэлцээний холбоонд хэлэх хэдэн үгс

Сайн байцгаана уу! Та бүхэнд энэ өдрийн мэнд хүргэе! Мэтгэлцээн бол залуучуудын иргэний боловсрол, нийгмийн идэвхи, оролцоог дээшлүүлж, ирээдүйн манлайлагчдыг бэлтгэх цогц хөтөлбөр юм. Дэлхий нийт залуучуудын оролцоо, хандлагыг нэмэх зорилгоор олон төсөл хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлдэгийн нэг нь Мэтгэлцээн хөтөлбөр юм. Мэтгэлцээн хувь хүний хөгжлийн үндэс болох хандлага, мэдлэг, ур чадварыг нэмэх ач холбогдолтой. Мэтгэлцээн хөтөлбөрт хамрагдсан залуучууд сонсох, унших, ярих, асуух чадварыг суралцахаас гадна хүлээцтэй байх, бусдыг хүндлэх зан чанарт суралцдаг юм. 1998 оноос Монгол улсад Соросын сангийн санхүүжилтээр мэтгэлцээн хөтөлбөр Карл поппер, парламентын мэтгэлцээн гэсэн үндсэн хоёр төрлөөр тухайн үеийн арван жилийн сургууль, их, дээд сургуулиудад хэрэгжиж хэдэн мянган залуусын мэдлэг, хандлага, ур чадварыг дээшлүүлсэн билээ. 1998 оноос хэрэгжсэн мэтгэлцээн хөтөлбөрийн санхүүжилт 2003 оноос зогссоны улмаас Нээлттэй Мэтгэлцээний Холбоо байгуулагдаж маш амжилттайгаар тус хөтөлбөрийг үргэлжлүүлэн хэрэгжүүлж ирсэн юм. Харамсалтай нь одоо Нээлттэй Мэтгэлцээний Холбоо Хаалттай залуусын холбоо болоо юу даа гэх хардлагыг төрүүлж байна. Учир нь сүүлийн 2-3 жилд Нээлттэй Мэтгэлцээний Холбоо дорвитой ажил хийсэнгүй, мэтгэлцээний урлаг ямар нэг удирдлагагүй бодлогогүй хөгжсөөр хэрүүлийн бүлгэм болох дээр тулаад байна. Мэргэшсэн шүүгчгүй мэтгэлцээний тэмцээн нь өнөөдөр тэмцээнд оролцогч нь маргааш өөрөө тэмцээн зохиогоод шүүгээд явдаг болжээ. Нөгөө талаар мэтгэлцээний дүрэм, агуулга шинж чанар нь өөрчлөгдөж хувь хүний хөгжлийн биш саармагжилтын хөтөлбөр болоод байна. Учир нь мэтгэлцээнд бие биенээ хүндлэх, сонсох, бие биенээсээ суралцах, мэдлэгээ хуваалцах шинж алдагдаж улаа шагайсан хэдэн хүүхдүүдийн улс болж тоглодог тоглоом болон хувираад байна. Иймд Эрхэм Нээлттэй Мэтгэлцээний Холбооны ноён гүйцэтгэх захирал танд энэхүү захидалыг бичин сууна. Нээлттэй Мэтгэлцээний Холбоо хувь хүний өмч биш байгаасай. Нөгөө талаар Нээлттэй Мэтгэлцээний Холбоо урьд байсан шиг сайн үр дүн гаргаж ажиллаасай, нээлттэй байгаасай гэсэн үүднээс захидалаа мутарлан сууна. Нээлттэй Мэтгэлцээний Холбоо хэн нэгний нэрийн хуудсанд бичигддэг төрийн бус байгууллага бишээ. Хэн нэгний гүйцэтгэх захирал гэсэн албан тушаалын сэнтий ч биш. Харин олон мянган залуусын дуу хоолой, хөгжлийн дамжаа болсон олон нийтийн байгууллага юм. Миний бие Нээлттэй Мэтгэлцээний Холбоогоор дамжин өдий зэрэгтээ хүрсэн гэж боддог. Сүхбаатарын Эрдэнэболд, Бөхчулууны Энхболд гээд олон сайхан багш нарынхаа ачаар ч тодорхой чадварт суралцсан гэж боддогоо нуух юун. Надтай адилхан мянга, мянган залуус тухайн үеийн Нээлттэй Мэтгэлцээний Холбооны сургалтанд сууж өдий зэрэгтэй яваа гэхэд хэлсдэхгүй ээ.

Харин таныг гүйцэтгэх захирлын суудлыг авсанаас хойш энэ байгууллагын үүд хаалга нь хаалттай болж, үйл ажиллагаагүй, үр дүнгүй хэдэн хүмүүсийн амны зугаа боллоо. Би албан тушаал горилж суусандаа энэхүү захидлыг бичсэнгүй ээ, төлөвшиж хүмүүжсэн байгууллага маань нуран унахыг хараад харууссандаа үзэл бодлоо илэрхийлэн сууна. Сүүлийн хоёр жил мэтгэлцээний тэмцээнийг шүүж явсаны хувьд энэ мэтгэлцээний урлаг сүйрч байгааг хараад зүгээр суухыг хүссэнгүй харин таныг мэлмийгээ дэлгээд урьд буй замаа хараачээ гэж хүсэж байна. Миний энэхүү захидлыг уншаад надад өсөрхөх бус ирээдүйн замаа харж харанхуй байгаа Нээлттэй Мэтгэлцээний Холбооны хонгилд нэг ч гэсэн лаа асаагаарай. Миний үг мянга мянган мэтгэлцэгчийн зүрх сэтгэлтэй цуг таны оюун бодолд нэгийг бодогдуулан хоёр тунгаах зурвас болон хүрнэ гэдэгт найдаж байна. Нээлттэй Мэтгэлцээний Холбооны үйл ажиллагаа сэргэж мянга мянган залуусын дуу хоолой, индэр нь болж Монгол улсын залуучуудын хөгжилд үнэтэй хувь нэмэрээ хэдэн зуун жил оруулна гэдэг итгэж байна. Таны ажилд амжилт хүсье. Нээлттэй Мэтгэлцээний Холбоо Монголын Залуучуудын Холбоо шиг залхуу биш, Монголын Оюутны Холбоо улс төрч биш зөвхөн хувь хүний хөгжлийн төлөө байгаасай. Бид он цагийн эрхэнд мэтгэлцээн хөтөлбөрийг амжилттай хэрэгжүүлж байгаа үед дахин магтаалын захидлаар уулзана гэдэгт итгэлтэй байна.

Карл Попперийн мэтгэлцээн

Карл Попперийн мэтгэлцээн 1998 оноос Монголд төсөл болон хэрэгжиж байсан билээ. Сүүлийн жилүүдэд Карл Раймунд Попперийн мэтгэлцээний тэмцээн зохиогдохоо больж, сургалт, хөтөлбөргүй болсон юм. Тиймээс Карл Попперийн мэтгэлцээнээр хичээллэхийг хүсч буй хэн бүхэнд дараах бичлэгийг үзүүлэхийг зорьлоо. Дашрамд дуулгахад Карл Попперийн мэтгэлцээнээр зөвхөн 10 жилийн сурагчид хичээллэдэг гэсэн өрөөсгөл ойлголтыг дараах бичлэг няцаах болов уу гэж найдаж байна.

Хаос гурав

Энгүй энэ амьдрал дунд эрээнтэй бараантай бүхнийг эргэцүүлэн бодовч сэтгэл минь дагжран чичирч, элэг зүрх минь гансран гунирхана. Хүмүүсийн шунаг сэтгэл эх дэлхийг минь хөмөрч, харанхуй бүдүүлэг соёлын довтолгоо нийслэлийг минь бүрхэн байгаа энэ л үед хөгжлийн тухай нэгийг өгүүлэхийг зорилоо. Гегель хөгжлийн оргил бол ертөнцийн төгсгөл хэмээн нэгэнтээ өгүүлсэн байдаг. Магадгүй Шинжлэх ухаан төгсрөөд эрхээрээ мөхөл рүү өнгөлзөн амьд организм эволюцид орж бүхий л зүйл зохиомол болох цагт ертөнц мөхөх биз. Хөгжил хэдийгээр сайн сайхан руу тэмүүлдэг ч үр дүн нь муу муухайг авчирдаг. Сансрын хөлөг бүтээгдээгүй бол дэлхий дахин 3000 жилийн настай байх байсан. Машин, Компьютер байхгүй байсан бол ертөнцийн мөхлийн тухай яриа мартагдах байсан гээд олон жишээг бид дурьдаж болно. Бид юунд тэмүүлнэ вэ? Нефть, алт, мөнгө гээд огт хэрэггүй бүхнийг хүний амьдралын зорилго, хэрэглээ болгосоноор хүмүүс сэтгэлгээний хаосд орж, хайр энэрэл, амьдралын филисофи өөрчлөгдөн, шунаг сэтгэл ихсэж бие биенээ алж, бие биенээ үгүйсгэж, өмчилж өөрт хамааралгүй бүхнийг авах гэж оролдсоноор байгаль эхийг булингартуулж, бузарлаж бүр сүүлдээ мод ч үгүй, гол ч үгүй, чулуу ч үгүй элсээр хүрээлэгдсэн байшингуудын дунд уух усгүй, идэх хоолгүй болохыг хүсээ юу? эсхүл марс гэх агааргүй орчинд сансрын хувцастай амьдарч, дараа дараагийн хүн төрөлхтөн үүсэн бий болох цаг хугацааг хүлээх гэж дэлхий мөхөл рүү тэмүүлээ юу? мэдэхгүй юм даа хүмүүс өөрт буй өмчөө алт эрдэнэс гэж бодон төөрөгдөлд орж мөнгөний төлөө бүхнийг устга гэсэн 21 зууны амьдралын уриа лоозонг урдаа барин суучаад өөрсдийгөө өмгөөлж байгааг хараад өрөвдөн суухдаа ёстой л Р.Чойномын цэцэнүүдийн дунд тэнэг явахад цэнгэл жаргал элбэг олдох юм тэнэгүүдийн дунд цэцэн явахад тэрнээс илүү зовлон алгадаа яаж ч болохгүй хатуу энэ орчлон яархаа мэдсэн юм бол яах гэж би эрт төрөө вэ? хэмээх хэдэн мөрт толгойд гашуудлын хөгжим шиг хангинаж харуусаад барахгүйгээр хүмүүсийг зүхэхдээ ган үзгээ бариад зурайсан зураглалыг реалистаар дүрсэлж гунигаа тайлахдаа бичлээ. Тэнэгхэн та нар минь уншаад сэтгэлдээ байгаа хөрсөндөө цэцэг тариад аз жаргалын зүг хөдөлдөө.

jinhene hair

hairiin mandald jiguurlen yavaa buhen enehuu bodroliig mini unshaad negiig bodoh biz! haa saigui zovlon shanalald avtsan humuus nadtai taaraldana. tedniig haraad amidral gegch gunigiin dalai met tosooloh bolovch tedgeer humuusiig jinhene hairtai uchraagui yum bna hemeen negen odor bi bodoj bilee. ene hairiin gashuun unen! unen ug yamagt gashuun bdag shig ta buhniig nigilist bdlaar uguisgsen bol uuchlaarai! amidral hair deer togtdog uu? eshul.. hemeeh ene l asuultand hariulah gej olon olon humuus zuun zuun jil margaldsan bilee! gevch amidral hair deer togtdog! zarim negen sudlaach amidral hariltsaan deer togtdog hemeen bichsen bdag ene ni undeslelgui met. uchir ni hun busad humuustei haritsaj bgaa ni unen heregtei hair yum shuu dee. XX zuunii uyes materlist onol delgerseneer hairiin tuhai uzel handlaga oorchlogdon avah ogohiin haritsaag bii bolgoson bdag. amidral ter chigeeree enehuu hariltsaa bolson bdag aav ni huugee oor shigee bolgoh gej ugend ni oruulah gej zahiran tushaana huuhduudiinhee omnoos ali surguulid yamar mergejleer orhoo shiidne ene bugd chmaig osgosnii hariud chi minii ugend oroh yostoi gesen huurmag ugeer loozon bolgono. gevch hair avdag zuil bish hair ogdog zuil. hen negniig hairlalaa geed butsaagaad hariu nehdeg ashig sonirhol bish hair bol deed zergiin oglog ogsniihoo toloo haramsdag haruusal bish. hardalt ch bish. humuus urgelj busdiig hairla gedeg eej aav nar emee ovoo nar ch bas bi ooriigoo hairla gej helmeer bna ooriigoo hairlaj sursan hun busdiig hairlaj chadna. gevch ooriigoo hairlana gedeg amin huvia hicheene gesen ug bish ooriigoo hairlana gedeg bol ooriigoo az jargaltai bailgah tiim l orchiniig burduulne gesen ug gehdee ene bol materlist ur dun bish. ooriigoo hairlana geed orchnoo burduuleh gesen chuluuchnii ulgeriig sanah heregtei. neg chuluuchin elbeg delbeg hangaluun amidraliig husen ooriinhoo bgaa baidliig golj urgelj busdiin amidrald ataarhana neg udaa tereer negen bayn hudaldaachintai taaraldaj tuunii amidrald ataarhana. oroi ni gertee ochin burhanaas bayn hudaldaachin bolgohiig husev burhan ch tuunii husliig bieluulen hudaldaachin bolgojee getel hudaldaachin nutgiin amban zahiragchiin omno tolgoi boholzoh bolov nogoo zaluu burhanaas amban zahiragch bolgohiig husvel husleer bolgov tuund zahiragchiin olon huniig daguulan hundetguulen yavdag ni taalagdjee gevch hereg deeree tiim bish baij amban zahiragchiig hun bolgon uzen yaddag uchraas tereer toiron hureeluulen hamgaalagch nar daguulan yavdag aj daraa ni ter hendech zahiragddaggui nar bolhiig husjee uchir ni nar bol delhiig tejeegch uchir narnaas hun bolgon hamaarna gej uzev getel salhi degdej uul tuuniig halhalj orhiv. zaluu burhanaas henees iluu huchtei salhi bolhiig husev burhanch tuunii husliig bieluulev gevch salhi hichneen salhilavch had asgiig hodolgoj chadsangui tereer had asga bolhiig husev had asga bolood za odoo bi hend ch diildeshgui gej bodtol door ni tug tug hemeeh duu sonsogdoj doosh harval negen yaduu chuluuchin had asgiig emhelj baiv. ter ooroo yaduu chuluuchin baihdaa l huchtei bsan bdag. ooriigoo hairlana gedeg busad zuilees az jargaliig haih bish ooroosoo haihiig heldeg bi daraa ooriigoo hairlahiin ach holbogdliig zaah bolno

Намайг зэмлээч

Намайг зэмлээч

Зэмлэ зэмлэ зэмлэ ганцхан намайг л зэмлээч Зуурдын жаргалыг үүрдийнх болгох гэснийг минь Зурвасаа илгээж хайраа илчилсэнийг минь Зугаацах сэтгэлийг чинь чандлан хориглосоныг минь Зуузай холбосон хувь тавьланг минь зэмлээч Үндсээ тасартал ганцхан цэцэг шиг гундаасан хайрыг минь зэмлэ Үгээ хэлсэн хөгшин толгой шиг зовоосон итгэлийг минь зэмлэ Үүрд чамайг жаргаах ариун хүслийг минь зэмлэ Үнэнч зүрхээ нандигнасан зулзган зоригийг минь зэмлэ Хорвоод ганцхан намайг л гэсэн ховорхон зүрхийг минь Хосгүй чамдаа л зориулсан хэдхэн мөртүүдийг минь Хорон санаа агуулаагүй чинийхээ инээдийг харахыг минь Хонгор хөөрхөн охин минь ганцхан намайг л зэмлээч Харин би чамайг зэмлэхгүй ээ Хүний хүнд очсон охин заяаг чинь зэмлэхгүй Хүслээ дагаад одсон гэнэхэн зангийг чинь зэмлэхгүй Хүлээгээд байхад ирдэггүй тэнэгхэн бодлыг чинь зэмлэхгүй Хүүхэд насаа орхисон гэнэн явдлыг чинь зэмлэхгүй Үйлийн үрээр учирсан хувь төөргийг чинь Үнэн голоос дуртай амраг хайрыг чинь Үгийн сураар ороож занчиж нэг зэмлэхгүй Үгүйсгэх зовлонг чинь хараад загнаж бас зэмлэхгүй зэмлэхгүй би чамайг зэмлэхгүй ганцхан чамайг л зэмлэхгүй

Чиний нүднээс би нулимс болон асгарна

Чиний нүднээс би нулимс болон асгарна Чиний нүднээсби нулимс болон асгарна Чин зүрхний гүнээс чинь дурлал болон урсгана Орчлон хорвоогийн тайлалд чинь од болон гялалзана Омог бардам сэтгэлд чинь оч болон үсгэрнэ Чиний нүднээс би нулимс болон асгарна Хайрын бодлоос би хад болон хатуужина Хан туургат амьдралд чинь хайлш болон халуурна Өнчин шөнийн зүүдэнд өрөвч сэтгэлээр уйлна Өөр хэний ч биш чиний нүднээс би нулимс болон асгарна Эргэж олдошгүй араншинд чинь сархад болон гулгана Эрээнтэй бараантай ертөнцийн сайд болон даргална Эмгэн буурал дурлалд чинь ээрүүл болон хайрлагдана Эгэл бүхэнд чинь би там болон хайрлагдана Чиний нүднээс би нулимс болон асгарна

Афоризм

Афоризм, Хэлц үг бусад хэрэгтэй зүйл

1. бөөр бөгсөнд байг цэр цээжинд байг / ван хаан /
2. Улсын эзэн хаан Ургийн эзэн хан
3. Эрхэм өршөөлт сайн эзэн улсын эрдэнэ Эрх ухаант сайн түшмэл төрийн эрдэнэ
4. Яс дагаж мах Ёс дагаж хүн
5. Хүлэг морь хазаартай нь дээр Хүний хүү ёстой нь дээр
6. “ Танин мэдэхүй нь юу ч үл мэдэхээс мэдээлэл бүхий үл мэдэх рүү шилжих байдлаар дэвшиж байдаг” Жонатон Вольф
7. “ хуулийг улс төрийн луйвар болгон нийгэмд хэрэгжүүлэхээс илүү хор хөнөөлтэй, бусармаг, зүйл гэж үгүй. Хэрэв ингэх аваас төр гэдэг хуулийн нэрээр түрий барьж бусдын хүч хөдөлмөрөөр амиа зогоох гэсэн хэсэг хүмүүсийн хэрэгсэл төдий зүйл болон хувирна” Фредерик Бастиа
8. “ бид сонирхолтой цаг үед амьдарч байна. Хүн төрөлхтөн нийтээрээ сэтгэлгээний өөр хэв маяг, мэдээллийн чөлөөт ертөнц рүү хөл тавин, хүн төрөлхтний түүхийг тэс өөрөөр харж үнэлэх тэр цэг дээр зогсож байна. Ийм сэтгэлгээний хүчтэй түлхэлтэд зүрхлэн орох боломжийг түүх бидэнд тэр бүр олгодоггүй. Тэгвэл өнөө үед дэлхий ертөнц үндсээрээ өөрчлөгдөн буй нь тэрхүү цөөхөн боломжийн нэг нь тохоон олгогдож буйн илрэл төдийгүй энэ нь бидний сэтгэлгээ хийгээд хүн төрөлхтний ирээдүйн өмнө шинэ цаг үеийг нээн өгч буй хэрэг. Иймд сэтгэлгээ задгайрах бол энэ цаг үеийн өөрийнх үзэгдэл” Ханс Петер Репник
9. Аугаа их хүмүүс юуг ч дутуу хийдэггүй. Кристоф Виланд
10. Аливаа зүйлийг эзэмших хүсэл өрсөлдөөнийг даван гарснаар сая биелдэг байсан бол хорвоо тун ч аятайхан байхсан. Гэвч амьдрал дээр маш олон аугаа хүмүүс өрсөлдөгчдөө бүрэн гүйцэд дарж л байвал боллоо гэж үзсээр ирсэн бөгөөд үүнийхээ хариуд хоосрол, гуйланчлалтай дуртайяа эвлэрцгээсэн байх юм. Тиймээс энэ орчлонг төгөлдөржүүлье гэхээсээ илүү өрсөлдөгчидөө даран номхотгохдоо гаргуун хүмүүсээс арвинтай ач тус, сайн сайхан зүйл горилоод нэмэр байна уу даа? Эрх мэдэл тун амттай. Түүнээс сайн дураараа хагацдаг хүн маш цөөхөн. Бертран Рассел
11. Хүн хүмүүсийн дунд л хүн болдог. Иоханнес Бехер үргэлжлэл бий.....

Хэзээ ч бүү март, Хэзээч бүү дарангуйл

1989 онд Ази хэмээх агуу тивийн Монгол, Хятад хэмээх хоёр гүрэнд Ардчилалын салхи үлээгээд өнгөрсөн байдаг. Тэрхэн түүхэн он цагт Монголчууд бид дэлхийн тавцанд Азийн цээжинд цус асгаруулалгүйгээр хувьсгал хийсэн хэмээн цагаан дардан бахархалаар тэмдэглэгдэн үлдсэн бол 1989 оны 06-р сарын 04-ны өдөр Хятадын Tiananmen-ий талбайд эмгэнэлт гашуун хар бараан дурсамж бас тэмдэглэгдэн үлджээ. Маргааш тэр хар бараан гашуун, сэтгэл өвдөм, харгис хэрцгий үйл явдлын 20 жилийн гашуудлын өдөр болно. Энэ бол Хятад төдийгүй дэлхийн түүхэнд, хүн төрөлхтний түүхэн хамгийн ой гутам үйл явдал юм. Би тэрхэн үед байгаагүй болхоор илүү үг нуршилгүй болсон үйл явдлын талаарх мэдээллийг хүргэн ийм өдөр дахин бүү давтагдаасай, хүн төрөлхтөн дээрх үйл явдлыг бүү мартаасай гэсэн үүднээс хүний эрхийн төлөө цохилох зүрх минь лугшдаг учир та бүхэнд хүргэж байна.

Милтон Фридман Либертарианизмын тухай

Энэ удаад Либертарианизмын талаарх өгүүлсэн Милтон Фридманы ярилцлагыг толилуулж байна. You tube-ээс хайж хайж олсон юм шүү.

Хайр бол

Хайр бол бусдын нүдээр хардаг сэтгэлийн оч биш. Хайр бол өөрийнхөө зүрхээр сийлбэрлэдэг агуу бодрол, сэтгэл юм. Хайранд өчнөөн саад тотгор, өчнөөн бухимдал, өчнөөн эсэргүүцэлтэй тулгардаг. Гэхдээ л энэ бүхнийг даваад ирэхээр тэрхүү зовлон шаналал, эргэлзлүүд нь аз жаргалтай дурсамж болон хоцордог. Өөрөөрөө бай, Өөртөө итгэ, зүрх сэтгэлээ дага. Хайранд өглөг гэж байхаас авлага гэж үгүй. Хүмүүс бусдын хайрыг өөрийн хайр мэтээр бодож мунхаглаж байдаг. Хүмүүс өөрийнхөө хайрцагтаа бусдыг оруулах гэж зүтгэж байдаг. Тэд чиний хайртын юу нь чамд тэгж их таалагдсаныг хэзээ ч ойлгохгүй эцэст тэд чамайг өөрийнхөө амьдралын тоглоом мэт төсөөлөн эндүүрдэг. Чи хэний ч өмч биш, Чиний хайр хэний ч өмч биш, тэр байтугай чиний хайртын ч өмч биш. Чи өөрөө л түүнийгээ хайрлана, өөр хэн ч биш. Магадгүй чамд тэр хүн чинь хайргүй байсан ч чи л түүнийг хайрлах болно. Энэ бол зөвхөн чиний л хайр өөр хэнийх ч биш. Хайр эрх чөлөө байдаг. Чи өөрийнхөө чөлөөтэй сэтгэж, бодож, чөлөөтэй юу хүссэнээ хийдэг. энэ бол хайр. Чиний хайрыг гэрийнхэн чинь хүлээж авахгүй байж болно. Тэдний гэрийнхэн ч хүлээж авахгүй байж болно. Эцэст нь тэдний ч бай, танай ч бай гэрийнхэн аль аль нь чиний хайрыг булааж чадахгүй тиймээс зоригтой бай. Хайрынхаа төлөө тэмц, бүү гунигла, бүү шанал хайр шаналал биш, хайр гуниглал биш. Үүнд шаналаад байх юу ч алга. Учир нь хайр чинь сэвтээгүй байна. Учир нь хайрт чинь урваагүй байна. тэгээд л та аз жаргалын ертөнцөөр аялаж байна. тиймээс үргэлжлүүлэн дүүлэн нис! ахин дахин нис! хайрынхаа төлөө тэмц миний чадах зүйл энэ л байна.

Хүмүүс гуниглалыг зовлон гэж ойлгодог гэвч гуниглалд дуртай нэгэнд гуниглал жаргал байдаг. Хүмүүс хайрыг хар гэж боддог гэвч хайр эрх чөлөө байдаг. Хайртай хүн чинь алдаа гаргавал түүнийг уучилж, хайртай хүн чинь чамаас урвах бол түүнийг чөлөөлж. Хайртай хүн чинь аз жаргалгүй байвал түүнийг жаргаах нь чиний хайр мөн. Хайрыг хайрлах хэрэгтэй. Тэр яг цэцэг шиг услахгүй бол үхдэг, тэр яг зулзага шиг энхрийлэхгүй бол жожгирдог. Хагацал бол хавдар байдаг. Хэрүүл маргаанаа эцэслэж бие биенийгээ ойлгохгүйгээр удаад байвал хавдар шиг бүх сэтгэлд халдаж орхидог. Түүнийг бага дээр нь эмчлэх хэрэгтэй байдаг. Ихэнх залуус сексээс болж сарнидаг. Мэдээж хайранд секс хэрэгтэй гэхдээ өдөр бүр амсаж буй тачаалаа шинэчилж, өдөр бүр харж буй нүдээ өөрчилж чадахгүй, тэгэх боломж ч байхгүй. Харин мэдрэмжийг шинэчлэх хэрэгтэй байдаг. Өдөр бүр хайрттайгаа учрахдаа бүхнийг анхныхаар төсөөлөх хэрэгтэй. Анхны болзоо, анхны үнсэлт, анхны шөнө гээд бүхнийг анхны мэдрэмж шиг зүрх сэтгэлээ удирдах хэрэгтэй ингэх аваас хайр мөнхрөх болно. Хүмүүс хайрыг мөнх бус гэдэг гэвч хайр мөнх байдаг. Гэхдээ хайрттайгаа учруулсан өдөр бүрийг зуурдын мэт санаж, орчлон хорвоод сүүлчийн мөчөө өнгөрүүлж буй мэт хором бүрийг жаргалаар үдэх хэрэгтэй хайр тэгэх аваас мөнхөрнө. Хайрын тухай миний бодол бусдад таалагдахгүй байж болно. Учир нь энэ миний л бодол учир....

Амьдралд бичсэн захидал

Амьдралд бичсэн захидал Хатуу, хөлчүү орчлонгийн зовлон жаргалыг хослуулсан, хар бараан сүүдэрт амьдрал чамдаа хэзээ хэзээгүй нисэн одох сүнслэг биеийнхээ өмнөөс энэхүү захидалыг унших өдрийн мэндийг хүргэе! Амьдралаа чиний хязгааргүй далайн мандалд хөл алдан бүдэрч, эхийн нандин сэтгэлийн сүүгээр ундаалагдан мэндэлсэн эцгийн алтанхан сарнай би бээр гуниг, гутрал, тунирхал, бухимдлаа шидэлсээр хар цагааны дэнсийг амьдралд чамд дэнслүүлэн шударга үнэний шүүхийн тавцнаа шүүгдэгчээр оролцуулан энэхүү захидалыг бичиж сууна. Манант орчлонгийн салхи нь болж магад чамайг шүүхээр би тэртээ хол 1985 оноос оюун бодролдоо өдөр бүрийн дурсамжаар нэмсээр өдгөө 22 жилийг угтаж байна. Бурхадын захиасаар сэтгэлийн очоо тээсээр будант амьдралын харанхуйг гэрэлтүүлэн эхийн отгон хүү, эмээгийн удаах ач нь болж тэнгэрийн тамгатай Монголын тэлмэн саран болон Цоохор бейсийн удамд цоожтой амьдрал чамтай тулалдхаар там, диваажин нь үл мэдэгдэх нөгөө ертөнцийн цонхоор оргон өвгөдийнхөө сургаалийг тээсээр мэндэллээ. Балчир наснаасаа бусдын адил тоглон наадавч эгэлгүй энэ ертөнцийн эгэл бүхнийг тэтгэх наран хэмээн өөрийгөө бодон булаг шандаст зуурдын жаргалаа хойш тавин ухаан бодлоо хурцлан, уран мэхийг уралдуулан өссөөр замагт хорвоогийн нугачаанд заль мэхийг уухайлан сурсаар зандрагат хагацал бүгдийг чинь үл тоон захиас болсон өвөөгийнхөө заавал биелүүлэх биелэгдэшгүй даалгавар нь болсоор өсөн наадах намрын хяруундаа буурал дээдсийн бурхан цагаан үсийг нэг нэгээр нэмэрлэн нисэн дүйлэх бүргэд шонхор мэт өөрийгөө дайчилсаар эрийн цээнд хүрэн эр бор харцага шиг болж одоо амьдрал чамайг дуэльд дуудан сууна. Чи намайг дэлбээлж гүйцээгүй хэнзхэн цэцэг байхад хагацал харуусал бүхнийг өөд чиглүүлэн өвөө, эмээ, аав гээд эргэж олдохгүй эрдэнэ бүрийг минь булаан өнчин дэрэн дээр нойр хулжуулан өөдөсхөн намайг туршсаар, хууран мэхлэх заль мэхээр хумхайлан намайг зовоосоор шударга бус тэнцвэргүй дуэльд тэртээ хол нэгэнтээ дуудахад дэндүү балчирхан би бээр тэсэж чадалгүй зүрхэндээ уур хилэн буцлуулсаар өвдөг шороодож билээ. Миний биш миний зүйлсийг булаан эд хөрөнгөгүй, өмсөх хувцасгүй, идэх хоолгүй болгосон ч тэр цагаас хойш бундан зүрхээ чангалан будда болон гэгээрэн амьдрал чамайг судлан амсах зовлонгоо үүрэн, амралт гэдгийг мэдэлгүй хөдөлмөрлөн ажил хийхээ умартан хөөдөнхөн филисофи хэмээх нууцгүй чиний нууцыг танисаар хайр хэмээх сэлмээ сугалан халаглан чамайг довтолъё уу гэсийм хамаг бүхнээ уудлъя уу гэсийм. Хэдийбээр чи эргэн тойронд минь асах зулын галыг унтраасан ч зүрхэнд минь гэрэлтэх эрх чөлөөний галыг хэзээч үл унтраана. Учир нь энэ л эрх чөлөө захгүй хангайн баялаг заримдаг амьдрал чинийх бус минийх болохоор тэр. Тиймээ чи одоо дахин булангүй цаг хугацааны буланд намайг шахан эрүүл мэндийг минь бузарлан навчисаа хаялах өдөр хоногийг аажим аажмаар надаас булаавч хэзээч эдгэрэшгүй өвчнөө тээсээр би чамайг тулаанд дуудаж байна. Там ч бай диваажин ч бай тэнгэрт халин одохоосоо өмнө сая сая хүн хэмээх ядуу давчиг боолуудыг чинь суллан би чамайг яллах гэж байна. Тавтиргүй чиний долингор баян хэмээн өөрсдийгөө хошгируулах мянга мянган хүмүүсийн сэтгэлийг өөрчлөн би чамайг яллах гэж байна. Тэнгэрийн хаяагаар түгэх оддын тоогоор яг над шиг баян бөгөөтөл ядуу хүмүүсийг тэтгэн би чамайг яллах гэж байна. Би тэдгээр ядуу давчигхан тэргэл хүмүүсийн зүрхэнд нь эрх чөлөөний галыг түгээн зүүд нойрноос нь сэрээн зүсэр борооноос шүхрээр хамгаалдагийг зүггүй загасыг уургаар барьдгийг заах гэж байна. Хайр хэмээх агуа бурхадыг төрүүлэн арчаагүй болтлоо дарлагдсан архичиний сэтгэлд оршуулан хайрын тусгаар тогтнолыг зарлан тунхаглах гэж байна. Энэ л цагт амьдрал хэмээх хар бараан үүл чамайг өөрийн салхиараа хөөн аз жаргал хэмээх цагаан цайлганыг өөрийн итгэлээрээ дуудан амьдрал чамтай там хэмээх яг чам шиг дарангуйлагчтай тэмцэхээр хөсөг морио болгон хөлөглөн авч явахаар би ирлээ. Амьдрал чи бэлэн үү? Энэхүү захиагаа амьдралдаа шидлэвч амьдралд чамд төөрсөн сармагчин лугаа адил хүмүүн төрөлхтөнд бас зориулан хайр хэмээх эрх чөлөөний ариун бурханыг тээн гэгээрэл хэмээх бурхангүй үзлийн буг, бурхант үзлийг бурханд хүрээсэй гэсэн юм. Бибээр бурхангүй үзэлтэн бөгөөтөл гэгээрэл хэмээх бурхан биш гэдгийг сануулан бичлээ. Оюун бодолдоо тунгаан бурхант үзэлтэй нэг нь бурхан хэмээн бурхангүй үзэлтэй нэгэн нь би хэмээн гэгээрэн өөр өөрийн ертөнцийн цонхоороо нэг шагайх биз! Ямартаа ч нэгийг ойлгон хоёрыг тунгаагаасай гэж хүсэн хүмүүн таны өмнө хүндэтгэн ёсолмуй!

Гуульчид

Хуулийг луйврын багаж хэрэгсэл болгон нийгэмд хэрэгжүүлэхээс илүү бусармаг зүйл гэж байхгүй. Фредерик Бастиа

Хуульчлагдсан тонуул ба гуульчдын санаархал Хуулийг улан доороо гишгэгсдийн үнэр нүүр царай сонгуулиар улам бүр тодрон гардаг. Сонгуулийг сайн ажиглах юм бол хуулийг луйврын багаж хэрэгсэл болгогсдын жинхэнэ зан араншин, нүүр царай нь ил тод болдог юм. Учир нь сонгуульд ялалт байгуулахын тулд хууль зөрчиж, хуулийг өөрт ашигтайгаар хувиргаж, бусдын алдар, нэр хүндийг гутаан доромжлох нь тэдгээр хүмүүсийн ялалтын гол багаж хэрэгсэл болдог билээ. Ирээдүй ийм л хүмүүсийн гарт байгаа нь өнөөдрийн бидний алтан дээр суусан гуйлгачид болоод буйн гол шалтгаан биз. Өнөөдөр хуулийг улан доороо булшилж байгаа хүн маргааш та бидний толгойн дээр суугаад хүндэрхээс сийхгүй гэдгийг түүх бидэнд сургамжтайгаар харуулсан байдаг билээ. Түүхийн нугачаанд хуулийг гууль бологсод үргэлж бусдын зовлонгоор аз жаргалаа хийж, бусдын эрх чөлөөг өөрийн сувдаг сэтгэлээр булааж байсан билээ. Гуульчид тоглоомын дүрмийг өөрсдөө тогтоодог. Тэд үргэлж ард иргэдийг шатрын хүү болгож, амь нас, эд хөрөнгө, алдар нэрийг нь эзэмшин боолчилж өөрсдийнхөө тоглоомын зэвсэг болгодог. Тэд эсрэг тал нь хожоод ирвэл тоглоомын дүрмийг өөрчилж өөрийн талд бүхнийг шийддэг. Тэд 1001 шөнийн үлгэрт гардаг эзэн хаадууд шиг үгэнд орохгүй шударга нэгнийг С.Зоригийн хэрэг шиг хэлмэгдүүлэлтэд онилдог. Гуульчид сайхан үгтэй уриагаа муухай үгтэй доромжлолтой хослуулан сонгуульд өрсөлддөг. Эвтэй байхдаа хүчтэй хэмээн уриалсан бол эв түнжинг өөрсдөө хагалдаг. Харж байгаа биз дээ эвтэй түнжнийг олж байгаа гээд ард иргэд рүүгээ буу шагайж, эв түнжинтэй өрсөлдөж байгаа гээд өрсөлдөгч рүүгээ худал цуурхал бүхнийг нааж байгааг нь, гуульчид тийм л аргаар өрсөлдөж эх орны минь, ард иргэдийн минь эрх мэдлийг булаах гэж оролддог, булаасаар ч ирсэн. Өнгөрсөн 12 жил гуульчид төрийн дээд сэнтийд залрахдаа Үндсэн хуулийг өөрчилж их хурлын гишүүн засгийн газрын гишүүнийг давхар хаших бололцоо олгосон ингэсэнээр намын ялзрал эхэлж, төрийн хямралыг эхлүүлсэн. Гуульчин 2000 онд төрийг хямралаас гаргъя, түмнээ ядуурлаас аврая хэмээн тунхагласан 4-хөн жилийн дараа төрөө хямралын туйлд, түмнээ ядуурлын туйлд аваачсан. Монголд энэ л цаг үеэс төрөөс төрсөн тэр бумтнууд төрж, 200 айл өрх Монголын эдийн засгийг атгах болсон. Бизнесийн бүлэглэлүүд улс төрд чанагдаж УИХ-ын гишүүдийн 80% нь баячууд болжээ. Гуульчид сайхан юм амладаг гарсаныхаа дараа нулимдагийн жишээ билээ. Гуульчдыг ялгах тэмдэг ба сонгууль Гуульчдыг ялгах тэмдэг бол сонгууль юм. Гуульчид аяндаа таны гэрт хэдхэн цаасаар таны эх орныг худалдан авахыг оролдоод ирнэ. Тэд засаг дарга болж, төрийн албан хаагч болж таны гэрт зочлоно. Гуульчид танд сайхан бүхнийг амлаж, бүтэшгүй бүхнийг ярих болно. Тэд сургалтын төлбөрийг үнэгүй болгож, бензиний үнийг тэглэх санал гаргана. Энэ нь амьдралд хэзээ ч хэрэгжихгүй мөрөөдөл байсан гэдгийг та гаргасаныхаа дараа ойлгоно. Хэрвээ та түүнд итгэхүй бол тэд сонгуульд өрсөлдөж буй өрсөлдөгчөө өндөр нам, өргөн бүдүүнээр нь гоочилно. Янз бүрийн шударга сонгуультай холбоотой байгууллага байгуулан хэсэг залуусыг удирдуулан шоу хийнэ. Тэд 2005 онд ч гэсэн шоу хийсэн. Нэр дэвшигч Г.Жаргалсайхан оюутнуудын цалинг өгсөнгүй гэж шоудна сонгуулийн дараа худал болох нь шүүхээс нотлогдоно тэд ийм л аргаар өрсөлдөнө. Сонгуулиар мөрийн хөтөлбөрөөр бус доромжлолоор өрсөлдөх санал тавих болно. Тэгээд түүнийгээ хэрэгжүүлнэ бохь, монтажилсан зураг ашиглан сонгогчдын саналыг худалдан авахыг оролдоно. Гуульчид хууль гэдгийг мэддэггүй хүмүүс тэд хуулийг өөрсдөө бий болгосон гэж үздэг тиймээс ч хуулийг зөрчдөг. Гуульчдыг сонгуулиар таньж болно хууль зөрчиж байгаа л бол тэд гуульчид болдог. Үг, үйл хоёр нь зөрдөг бол гуульчид болдог. Гуульчдыг ялгах тэмдэг их амархан тэд ихэвчлэн бусдыг доромжилдог сүүлд нь эвтэй л байя л даа гэдэг тэгсэн хэрнээ шоронд суулгадаг. Тэд хэвлэлийн эрх чөлөөг бид авчирсан хэмээн ярьдаг үнэндээ өөрийнхөө доор байсан хүнийг хэвлэлээс болж шоронд суулгасан байдаг. Тэд манай намын байр шатчихлаа гэдэг гэтэл хаанаас ч олдохгүй олон тэр бум доллараар Монголд байхгүй намын байр барих гээд зэхдэг. Гуульчид үргэлж хууль зөрчдөг, авилгал авдаг гуульчдыг ялгахад маш амархан ердөө л зүрх сэтгэлдээ хамгийн их хуулийг луйврын багаж зэвсэг болгогсдыг хай тэгээд л олдоно, хамгийн их шоронд хэлмэгдүүлдэг намыг хай тэгээд олдоно. Гуульчдыг өөрчлөхгүй бол мөхнө Өнгөрсөн 20 жил энэ замаар л явсан. Гуульчид төрийн эрхэнд байсан эцэст нь гудамжинд явсан 5 залуу өөд болсон. Гуульчид төрийн эрхэнд байсан эцэст нь газар нутгийнхаа 80%-ийг алдсан. Гуульчид өнгөрсөн жилүүдэд юу хийсэн болоод эх орны хишиг өгөх талаар ярив, шинэчлэлтийн талаар ярих болов? яагаад одоо л ярьсан билээ? өнгөрсөн 12 жилийн турш төрийн тэргүүн, Их хурлын дарга, Ерөнхий сайд байхдаа хийж болоогүй юм уу? Түүнд хийх боломжтой бүхий л албан тушаал олдсон байна яагаад хийж чадаагүй юм. Мэдэхгүй ээ дахиад гуулин үлгэрээ яриад явж байх шиг. Гуульчдыг сонгох эсэх нь таны хэрэг гэхдээ цаашид гуулингийн үлгэр үргэлжилсээр байх уу? Таны амьдрал доройтсоор байх уу? өөрөө зүрх сэтгэлээсээ мэд!

Эвтэй л байя

Одоогоос 4-хөн жилийн өмнө Монгол улсын Ерөнхийлөгчийн сонгуульд МАХН-аас нэр дэвшигч ноён Намбарын Энхбаяр “Эвтэй байхдаа хүчтэй” хэмээх уриалгыг улс төрд дэвшүүлэн Ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон билээ. Тэрээр одоо ч эвтэй байхдаа хүчтэй хэмээн ярьж яваа. Харамсалтай нь өнөөдөр дахин Ерөнхийлөгчид нэр дэвшихдээ урьд сонгуулийнхаа гол уриа лоозонг мартчихаад өрсөлдөгч Ц.Элбэгдоржийг элдэв төрлөөр нь гутаан доромжилж нэр хүндийг нь бузарлаж байгааг та бүхэн харж байгаа байх. Би нэг л зүйлийг ойлгохгүй байгаа юм.

Эвтэй байна гэдэг нь Н.Энхбаярын сонгуулийн сурталчилгаанд гараад буй бусдыг доромжлох юм болов уу! Эсхүл эвтэй байна гэдэг нь хууль зөрчиж байгааг нь хараад Н.Энхбаярын талд үг дуугүй зогсох юм болов уу гэж гайхаад байгаа юм. Магадгүй дээрхийн аль аль нь Н.Энхбаярын хувь эвтэй байна гэсэн үг биз. Харин миний хувьд эвтэй байна гэдэг нь хууль ёсыг сахих, бусдын эрх, эрх чөлөөг хүндэтгэж шударга байх явдал юм. Бодоод үзэлдээ Эх орныг минь худалдаж буй хүнийг хараад дуугүй явна гэдэг нь эвтэй байна гэсэн үг мөн үү?. Магадгүй зөвхөн Эх орныг минь худалдаж буй хүнд л мөн байх. Миний хэлэх үгс Ц.Элбэгдоржийг дэмжиж буй гэж бүү ойлгоорой. Монгол улсын иргэнийхээ хувьд Эх орноо хараад ой гутах шиг болж байгаа учир өөрийн үзэл бодлыг бусадтайгаа зүгээр л хуваалцах үүднээс дотор бугшсан бүхнийг ил болгон тантай хуваалцаж байна. Өнөөдөр үгээ хэлээд маргааш шоронд сууж, нөгөөдөр алуулах магадлалтай улс оронд амьдрах нь нэг л айдастай байна. Тийм ч учраас айдас дагуулсан захидлаа бичихдээ нэрээ нууцаллаа. Би бол зүгээр л нэгэн төрийн албан хаагч хүн. Төрд шалгалтаа журмаар өгч орсон ч хажуу дахь хүмүүс маань аль нэг намын гишүүн, эсхүл том даргын хүүхэд байгааг хараад нэрээ нууцлах болсоноо нуух юун. За миний хэн байх нь гол биш юу бичиж байгаа нь чухал биз. Өнөөдөр шударга ёс байна уу? Та чин зүрхнээсээ өөрөөсөө асуух хэрэгтэй болсон байх? Өнөөдөр эвтэй байх цаг мөн үү? Та чин зүрхнээсээ өөрөөсөө асуу. Тэр эв түнжинг Н.Энхбаяр олгож чадах уу? Та бас чин зүрхнээсээ асуу. Тийм бол одоо эв түнжинтэй өрсөлдөж байна уу? Энэ бүхнийг зүгээр л өөрөөсөө асуу. Тэгээд бид энэ замаар явах нь зөв үү? Хэмээн өөрөөсөө асуу. Энэ бүхнийг тэгээд яаж өөрчлөх вэ?, та юу хийж чадах вэ? Гэж асуу эцэст нь хариулт нь танд олдох болно. Сонгуульд ямарч хамаагүй аргаар ялах гэж оролдох нь юуны хэрэг вэ? Таны төлөө хууль зөрчих нь зөв үү? Таны төлөө мөн юм болов уу? Эсхүл таны төлөө тантай хамт гэж нэрийдээд таныгаа жийгээд өөрөө өөр зүйл хөөцөлдөөд байна уу тантай өнгөрсөн 4 жил хамт байж чадав уу? өнөөдөр улс орон 2 хуваагдчихажээ АН, МАХН хэмээн гэхдээ Ардчилсан намаас МУ-ын ерөнхийлөгчөөс асуулт асуун мөрийн хөтөлбөрийг нь шүүмжилж байгаа бол МАХН-аас нэр дэвшигч Ц.Элбэгдоржийг муулж байх юм. Бодоод үздээ тэд мөрийн хөтөлбөр бус хүнийг шүүмжилж байна. Тэд хүнийг шүүмжлэхдээ худал цуурхлаар, өндөр намаар нь гадаад үзэмжээр нь шүүмжилж байна. Ингэж бодохоор Монгол улсын Ерөнхийлөгч өрсөлдөгчөө ингэж доош нь хийж байгаа юм чинь шүүмжлэл хэлсэн мань мэтийг тамын тогоонд чанах юм байна л даа гэж бодогдож за за мэдэхгүй би өөрийнхөө сонголтыг хийсэн харин та хийсэн үү? өөрсөө асууж, зүрх сэтгэлээ сонсож өөрчлөлт хийх үү? Эс хийх үү? Эс хийлээ гэхэд цаашид яах бол? үр хүүхэд чинь яах бол зэрэг бүхий л амьдралаа бодож байгаа сонголтоо хийгээрээ та өөрчлөлтөд хамгийн их тус болох хүн шүү.